Тамырдаш сүзләр — бу бер тамырдан, ягъни бер һәм шул ук морфемадан ясалган сүзләр. Аларның ясалуы өчен төрле кушымчалар кулланыла. Кушымчалар — сүзгә өстәлеп, аның мәгънәсен, формасын яки функциясен үзгәртүче морфемалар.
Тамырдаш сүзләр ясар өчен кулланылган төп кушымчалар:
Суффикслар (коса кушымчалар):
- Бу кушымчалар сүзнең тамырына өстәлә һәм яңа сүз ясый. Мисаллар:
- “китәп” (тамыр) + “-че” (сүз ясагыч кушымча) = “китапчы” (китапка караган кеше).
- “бала” + “-чык” = “балчык” (балага караган предмет, яисә бала ясаган нәрсә).
- Бу кушымчалар сүзнең тамырына өстәлә һәм яңа сүз ясый. Мисаллар:
Префиксы (алдан кушымчалар):
- Гадәттә тамыр сүзгә алданып килүче күчемчәләр, ул сүзнең мәгънәсен үзгәртә. Мисал:
- “сөй” (тамыр) + “-мә” (мәшәкатьлелектән, яисә тыю) = “сөймә” (белдергән әйберне сөймә).
- Гадәттә тамыр сүзгә алданып килүче күчемчәләр, ул сүзнең мәгънәсен үзгәртә. Мисал:
Суффиксаль һәм префиксаль кушымчаларның бергә кулланылышы:
- "күр" + " -мә" + " -чем" = "күрмәчем" (кто не видит) тамырдаш сүз рәвешен алу.
Тамырдаш сүзләр ясарга мөмкинлек бирүче кушымчалар төрле типларда булырга мөмкин һәм тел арасында үзара бәйләнешне тәэмин итә. Аларның ярдәмендә сүзләр күптөрле мәгънәләргә ия була ала.
Шулай итеп, тамырдаш сүзләр ясарга ярдәм итүче кушымчаларның мизгеллә, суффикслар, префикслар һәм аларның бергә кулланылышы күрсәтелгән. Сез шулай ук телнең грамматик кагыйдәләрен, кушымчаларның тавыш этабын өйрәнсәсез, шулай ук тамырдаш сүзләрне формалаштыру методларын игътибар белән күзәтегез.