1-тапсырма. SWOT талдау әдісі арқылы ХХ ғасырдағы Қазақстан экономикасының дамуын талдау
SWOT талдау – бұл ұйымның (міндеттің) мықты және әлсіз жақтарын, мүмкіндіктер мен қауіп-қатерлерін анықтауға арналған құрал. Осы әдісті Қазақстан экономикасына қатысты қолдана отырып, ХХ ғасырдағы жағдайды келтірейік.
S - мықты жақтары:
- Табиғи ресурстар: Қазақстанның жерінде минералды ресурстар (мұнай, газ, уран) мен ауыл шаруашылығы өнімдері жетерлік.
- Стратегиялық орналасуы: Қазақстан шекарасы мен транзиттік әлеуеті жағдайында Еуропа мен Азия арасындағы байланыстың маңызды буыны болып табылады.
- Өндірістің әртараптануы: ХХ ғасырдың ортасында Қазақстандағы ауыр өнеркәсіптің дамуы, әсіресе, металлургия мен көмір өндіру ауданында.
W - әлсіз тұстары:
- Инфрақұрылымның тапшылығы: ХХ ғасырдың басындағы және орта кезіндегі инфрақұрылымның болмауы (жолдар, теміржолдар, т.б.) экономикалық дамуға кедергі болды.
- Білікті кадрлардың жетіспеушілігі: Кадрлар даярлау жүйесінің қалыптаспауы, мамандардың тапшылығы.
- Орталықтан басқару: КСРО тәрізді орталықтандырылған жүйе, жергілікті басқару органдарының ықпалының төмендігі.
O - мүмкіндіктер:
- Шетел инвестициялары: Экономикаға шетелдік инвестицияларды тарту мүмкіндігі.
- Ауыл шаруашылығын дамыту: Дамушы елдердегі ауыл шаруашылығы мен тамақ өндірісінен пайда табу.
- Технологиялық жаңарту: Заманауи технологияларды енгізу арқылы өндірісті жаңарту.
T - қауіп-қатерлер:
- Саяси тұрақсыздық: Экономикалық дағдарыстар мен әлеуметтік шиеленістер.
- Экономикалық санкциялар: Халықаралық деңгейдегі саяси жағдайлардан туған экономикалық санкциялар.
- Экология мәселелері: Табиғатқа қатысты мәселелер мен экологиялық ластанудың артуы.
2-тапсырма. Қосымша деректерді пайдаланып, 1960-1980 жылдардағы КСРО-ның қоғамдық, әлеуметтік-экономикалық өмірін бейнелейтін көріністерді іздестіріңіз.
1960-1980 жылдардағы КСРО кезеңі - бұл социолизмнің гүлдену кезеңі, бірақ экономикалық қиындықтар мен әлеуметтік мәселелер де орын алды. Идеологиялық плакаттар, карикатуралар, фотосуреттер арқылы да халықтың көңіл-күйі мен проблемалары жақсы бейнеленген. Төменде іздеуге болатын кейбір мәліметтер:
- КСРО мемлекеттік жоспарлары мен жетістіктері: Плакаттардағы «жоспардың орындалуы» мен «индустриялық жетістіктер» туралы.
- Ауыл шаруашылығындағы жетістіктер: «Біріккен ауылшаруашылық өндірістік кооперативтері» туралы фотосуреттер.
- Әлеуметтік мәселелер: Суреттер мен карикатуралар, халықтың әлеуметтік жағдайы, тұрғын үй мәселелері, білім беру және медициналық көмек.
- Жастар мен мәдениет: Жас буынның мәдениеті мен әлеуметтік өмірі, жастар жиналыстары мен мәдени шаралары.
3-тапсырма. Кестені толтырыңыз.
Қазақстандағы ұжымдастыру
| Себебі | Барысы | Салдары |
|---|---|---|
| КСРО орталықтан басқару саясаты | 1929-1933 жылдары ұжымдастырудың басталуы | Ауыл шаруашылығында жиі ашаршылық |
| Аграрлық революция қажеттілігі | Шаруашылықтарды біріктіру | Халықтың әлеуметтік құрылымының өзгеруі |
| Идеологиялық қысым | Сонымен қатар күшпен жиналған ұжымдар | Қоғамға әсер еткен стресстер |
Түсінік:
- Себебі: Негізгі себептер мен мәселелер.
- Барысы: Ұжымдастырудың қалай жүргені туралы.
- Салдары: Экономика мен әлеуметтік құрылымға тигізген әсерлері.
Бұл тапсырманы орындау барысында үшінші тапсырмада әрбір жолды толықтыру үшін кеңейтілген және терең деректерді игеру қажет.