А10. Адзначце нумары сказаў, у якіх на месцы пропуску трэба паста- віць коску: 1) Маці-курыца пільна сачыла за жоўценькімі куранятамі. Калі якое з іх куды зашывалася, злосна квактала, патрабуючы вярнуцца ў поле яе зроку. 2) Святлела неба, а недзе там куды бег поезд, разгараўся ужо новы дзень. 3) Кожны стараўся сказаць Тамары Аляксееўне самы прыго жы камплімент, а калі ў каго не знаходзілася такога, дык хоць прыемнаю ўсмешкаю выказаць захапленне яе прыгажосцю. 4) Зазелянелі лозы пры балоце і проста ў вадзе, бо як таяў снег, вада ператварылася ў ставок, заліла прыбярэжныя кусты і цэлыя лапіны поплаву. 5) Раз і назаўсёды запомні, што калі нікога няма ў пакоі, не маеш права заходзіць.

Чтобы понять, где необходимо поставить запятую в данных предложениях, давайте разберем каждое из них по очереди. Запятая ставится, когда в предложении есть уточняющая, пояснительная или вводная конструкция, а также при наличии сочинительных и подчинительных союзов. 1) **Маці-курыца пільна сачыла за жоўценькімі куранятамі. Калі якое з іх куды зашывалася, злосна квактала, патрабуючы вярнуцца ў поле яе зроку.** В этом предложении запятая ставится перед словом "калі", так как "калі якое з іх куды зашывалася" — это придаточное предложение. Запятые: (1); (2). 2) **Святлела неба, а недзе там куды бег поезд, разгараўся ўжо новы дзень.** Запятая не требуется после "недзе" в первой части, так как "недзе там куды бег поезд" является пояснением. Однако запятая ставится перед "а", так как это сочинительный союз. Запятые: (1); (3). 3) **Кожны стараўся сказаць Тамары Аляксееўне самы прыго жы камплімент, а калі ў каго не знаходзілася такога, дык хоць прыемнаю ўсмешкаю выказаць захапленне яе прыгажосцю.** Запятая ставится перед "калі", так как это вводит придаточное предложение. Запятые: (1); (2). 4) **Зазелянелі лозы пры балоце і проста ў вадзе, бо як таяў снег, вада ператварылася ў ставок, заліла прыбярэжныя кусты і цэлыя лапіны поплаву.** Запятая ставится перед "бо", поскольку она вводит объяснительное предложение. Также запятая ставится перед "як", так как это вводит новую мысль. Запятые: (1); (2); (3). 5) **Раз і назаўсёды запомні, што калі нікога няма ў пакоі, не маеш права заходзіць.** Запятая ставится перед "што", так как она вводит придаточное предложение. Также, перед "калі". Запятые: (1); (2). ### Итоговые обозначения: 1) (1) – запятая перед "калі". 2) (1) – запятая перед "а". 3) (1) – запятая перед "калі". 4) (1) – запятая перед "бо"; (2) – перед "як". 5) (1) – запятая перед "што"; (2) – перед "калі". Теперь вы можете видеть, где нужно ставить запятые, и понимать, почему они там находятся.