Бұл мәтінде қазақ тіліндегі аралас құрмалас сөйлемдер кездеседі. Төменде сол сөйлемдердің кейбірі талданған.
1-сөйлем:
"Алайда жаңа билік басына большевиктер келгенде, олардың саясаттары қазақ халқына үлкен қайғы әкелді."
Талдау:
- Қарсылықты бағыныңқы сөйлем: "Алайда жаңа билік басына большевиктер келгенде" — бұл сөйлемде белгілі бір уақыт кезеңі және жағдай көрсетілген.
- Негізгі сөйлем: "олардың саясаттары қазақ халқына үлкен қайғы әкелді" — бұл сөйлем негізгі ойды жеткізеді.
2-сөйлем:
"Американ бұған жауап ретінде Торғайды ауыздықтаусыз ғылым ретінде пайдаланды, себебі ол халыққа қарсы қолданылды."
Талдау:
- Себеп-салдар бағыныңқы сөйлем: "себебі ол халыққа қарсы қолданылды" — бұл сөйлемде себебі көрсетіледі.
- Негізгі сөйлем: "Американ бұған жауап ретінде Торғайды ауыздықтаусыз ғылым ретінде пайдаланды" — негізгі іс-әрекетті білдіреді.
3-сөйлем:
"Бірақ, Қазақстан азаматтық соғысына енгізілгенімен, ол тек шала қол жеткізді, яғни келісімге қол жеткізілмеді."
Талдау:
- Қарсылықты бағыныңқы сөйлем: "Бірақ, Қазақстан азаматтық соғысына енгізілгенімен" — қарсылықты көрсетеді.
- Негізгі сөйлем: "ол тек шала қол жеткізді, яғни келісімге қол жеткізілмеді" — нәтиже мен түсініктеме береді.
Аралас құрмалас сөйлемдер түсіндірмесі
- Аралас құрмалас сөйлемдер — құрамында бірнеше жай сөйлемдер болатын күрделі сөйлем түрі. Мұнда түрлі бағыныңқы сөйлемдер негізгі ойды толықтырады.
Бұл үлгілер мәтінді тереңірек түсінуге көмектеседі. Егер басқа сөйлем талдау керек болса, жазыңыз.