Кантрольная работа №2 па вучэбным прадмеце "Беларуская мова"
3 варыянт
1 узровень
Адзначце, якая схема адпявядае дадзенаму сказу(знакі прыпынку не пастаўлены)
1)"П", -а.
2) "П,-а,-п"
3) "П!-а.-А"
4) А: "П"
Атрымаць спецыяльнасць зрабіў вынік Аляксей вялікая справа
2узровень
Выпішыце нумары сказаў, у якіх выдзеленыя словы адасабляюцца.
1) Радавы Блін стаяў анямелы; 2) Апанаваны пэўнаю мэтай я пабрыў па дарозе
на ўсход; 3) Лёгкі і цёплы ветрык пагойдвае галінкі ўпрыгожаныя ярка-зялёнымі лістамі, 4) Стомленыя днём і работай адпачывалі лётчыкі; 5) Пад яблынямі ў
садзе стаялі збітыя з дошак сталы і лавы.
3 узровень
Адзначце бяззлучнікавыя сказы, у якіх трэба паставіць працяжнік.
1) Стаяла прадвесне на дварэ быў сакавік. 2) Раніца была цудоўная неба без аблачынкі зіхацелі мокрыя газоны успыхвалі блікамі вокны. 3) У кабінет з чародкай вучняў увайшла Вольга зірнула на Насцю потым на дошку і села за свой стол праз адзін рад ад Насці. 4) А вечарамі храбусцелі льдзінкі ў лужынах і востра пахла змялёй мазутам і каменным вугалем. 5) Дзяўчына ідзе лебедзь плыве.
6) Зайграла музыка дзяўчаты павесялелі.
4узровень
Знайдзіце сказы, якія адпавядаюць схеме «П, а: П».
1)3 глыбіні кузава пачуўся Марозаў голас Што там такое здарылася. 2) Бацька прыжмурывае вочы і гаворыць любімую прыказку Хочаш жыць, умей, брат, і круціцца. 3) Першая гадзіна падумала старая і вымавіла ўголас Паспею яшчэ, хаця б у тры выехаць з дому. 4) Я еду крыкнуў Іван Гэта пастка. 5) Матчына мова за руку павяла прызнаваўся Якуб Колас і, хвіліну памаўчаўшы, дадаваў Беларускае слова, пяшчотнае і ласкавае, гнеўнае і сумнае, паслухмянае і гнуткае ў паэтычным радку, было бліжэйшае і мілейшае майму сэрцу.
Бузровень
(1) Раптам па-за кустамі ціхенька хруснула. (2) Уздрыгануліся хлопцы азірнуліся у кустах стаіць казуля зграбная прыгожая. (3) Задраўшы галаву з невялікімі рагамі на якіх было па два атожылкі яна скубла маладыя парасткі і на шыі яе відаць была белая пляма. (4) Кожны момант яна азіралася уздрыгвала і была гатовая знікнуць.
1. Выпішыце нумар аднасастаўнага сказа.
2. Выпішыце з тэксту складаны сказ з рознымі відамі сувязі частак, пастаўце знакі прыпынку. Адзначце віды сувязі, якія ў ім спалучаюцца: 1) злучальная і падпарадкавальная; 2) бяззлучнікавая і злучальная; 3) бяззлучнікавая і падпарадкавальная; 4) бяззлучнікавая, злучальная і падпарадкавальная.
3. Дапоўніце тэкст дыялогам па наступных схемах
-П! - а. - П!
-П, -а, - п.
Давай разберем каждую задачу отдельно и по шагам. Поскольку у тебя указана цель — понять, я подготовлю подробные объяснения.
---
### 1. Адзначце, якая схема адпявядае дадзенаму сказу(знакі прыпынку не пастаўлены)
**Тэкст:**
"П", -а.
"П,-а,-п"
"П!-а.-А"
А: "П"
Атрымаць спецыяльнасць зрабіў вынік Аляксей вялікая справа
**Объяснение:**
Задача — определить, какая схема (из четырех вариантов) соответствует данному предложению без знаков препинания.
Рассмотрим каждую схему:
- "П", -а. — запятая перед а, возможна, если перед а есть бессоюзное сложное предложение или односоставное.
- "П,-а,-п" — цепочка с запятыми, скорее всего, разделяет однородные члены или части сложносочиненного.
- "П!-а.-А" — восклицание и точка, сигнализирует о различных видах предложений.
- А: "П" — заглавные буквы, скорее всего, обозначают слова или пропуски.
В данном случае предложение "Атрымаць спецыяльнасць зрабіў вынік Аляксей — вялікая справа" — сложносочиненное с однородными членами, связана союзами или запятыми. Поэтому наиболее вероятной схемой является **"П,-а,-п"**.
---
### 2. Выпішыце нумары сказаў, у якіх выдзеленыя словы адасабляюцца
**Тэкст:**
1) Радавы Блін стаяў анямелы;
2) Апанаваны пэўнаю мэтай я пабрыў па дарозе на ўсход;
3) Лёгкі і цёплы ветрык пагойдвае галінкі ўпрыгожаныя ярка-зялёнымі лістамі,
4) Стомленыя днём і работай адпачывалі лётчыкі;
5) Пад яблынямі ў садзе стаялі збітыя з дошак сталы і лавы.
**Объяснение:**
Задача: определить, в каких предложениях выделеныя слова адасобляются. Обычно — это слова, которые выделяются запятыми, например, для указания апрыёра, дапаўнення, адасобывання.
Посмотрим по предложениям:
- в 1) слово "анеамелы" — не подразумевает адасобления
- в 2) "пэўнаю мэтай" — прозрачно, выделено словосочетание для пояснения.
- в 3) "упрыгожаныя ярка-зялёнымі лістамі" — тут выделены апрыёры, дапаўненні.
- в 4) "стомленыя днём і работай" — адрозненне па часе і прычыне, можа быць адасоблены.
- в 5) "з дошак" — адметнае слова, можа адасабляцца.
Вероятно, — это предложения 2, 3, 4, где слова или словосочетания выдзелены запятыми.
---
### 3. Адзначце бяззлучнікавыя сказы, у якіх трэба паставіць працяжнік
**Тэкст:**
1) Стаяла прадвесне на дварэ быў сакавік.
2) Раніца была цудоўная неба без аблачынкі зіхацелі мокрыя газоны успыхвалі блікамі вокны.
3) У кабінет з чародкай вучняў увайшла Вольга зірнула на Насцю потым на дошку і села за свой стол праз адзін рад ад Насці.
4) А вечарамі храбусцелі льдзінкі ў лужынах і востра пахла змялёй мазутам і каменным вугалем.
5) Дзяўчына ідзе лебедзь плыве.
**Объяснение:**
Задача — определить предложения, в которых отсутствует союз или злучальны слова, и при этом требуется поставить знак "працяжнік" (дефіс).
- 1 — простое предложение, без союза. Возможно, надо поставить дефіс между "прадвесне" и остальной частью; нужно проверить.
- 2 — запутанный, много однородных членов, возможна нужда в дефисах.
- 3 — предложение с несколькими действиями, есть союз "і" — его не нужно ставить.
- 4 — сложное описание, без союзов — могут требовать дефисы.
- 5 — простое предложение, тоже, возможно, нужда в дефисе.
Запомните: "працяжнік" ставится, когда есть однородные члены или слова, которые нужно соединить без союзов, чтобы показать связанность.
---
### 4. Знайдзіце сказы, якія адпавядаюць схеме «П, а: П».
**Текст:**
1) 3 глыбіні кузава пачуўся Марозаў голас, Што там такое здарылася.
2) Бацька прыжмурывае вочы і гаворыць любімую прыказку: Хочаш жыць, умей, брат, і круціцца.
3) Першая гадзіна падумала старая і вымавіла ўголас: Паспею яшчэ, хаця б у тры выехаць з дому.
4) Я еду, крыкнуў Іван: Гэта пастка.
5) Матчына мова, за руку павяла, прызнаваўся Якуб Колас і, хвіліну памаўчаўшы, дадаваў: Беларускае слова, пяшчотнае і ласкавае, гнеўнае і сумнае, паслухмянае і гнуткае ў паэтычным радку, было бліжэйшае і мілейшае майму сэрцу.
**Объяснение:**
Схема: «П, а: П» — предложение, где есть два простых сказа, связанные двоеточием.
Верно по схеме:
- предложение 2 — есть глаголы, и после двоеточия — цитата,
- предложение 3 — есть аналогично,
- предложение 4 — есть две части, соединённые двоеточием,
- предложение 5 — сложное, много однородных, соединенных двоеточиями.
Из них — подходящие — номера 2, 3, 4, 5.
---
### 5. Выявите сказы, которые соответствуют схеме «П, а: П».
**Текст (на бумаге):**
(1) Раптам па-за кустамі ціхенька хруснула.
(2) Уздрыгануліся хлопцы азірнуліся у куста, стаіць казуля зграбная прыгожая.
(3) Задраўшы галаву з невялікімі рагамі, на якіх было па два атожылкі, яна скубла маладыя парасткі, і на шыі яе відаць была белая пляма.
(4) Кожны момант яна азіралася, ўздрыгвала і была гатовая знікнуць.
**Объяснение:**
Задача — найти сложные предложения, соответствующие схеме "П, а: П", то есть две части связаны запятой и двоеточием.
- Вариант (1): не совсем подходит.
- Вариант (2): одна часть — описание, вторая — действие; возможно, подходит.
- Вариант (3): сложное, есть разделительные запятые, двоеточие (нужно уточнить).
- Вариант (4): также возможно.
Но по условию — это сочетание двух частей, связанных схемой «П, а: П».
Вероятнее всего, правильные — 2 и 3.
---
Если хочешь, я подготовлю ответы в виде конкретных номеров, а также объясню подробнее любой из пунктов.
Пожалуйста, скажи, что тебе нужно больше — конкретные ответы или разбор каждого пункта!