(1) Бер көн Ғәйнулла күршенең ҡолонло бейәһе үлде. (2) Нурислам өйгә килеп инде лә: (3) - Ғәйнулла ағайҙарҙың бейәһе ҡазаланған. (4) Ҡолоно… - Нурислам һүҙен әйтеп бөтөрмәне,…

(1) Бер көн Ғәйнулла күршенең ҡолонло бейәһе үлде. (2) Нурислам өйгә килеп инде лә: (3) - Ғәйнулла ағайҙарҙың бейәһе ҡазаланған. (4) Ҡолоно… - Нурислам һүҙен әйтеп бөтөрмәне, иламһырап төпкө өйгә инеп китте. (5)Йүгереп күршеләргә барһам, кәртәлә, аяҡтарын һуҙып, ҡанға туҙып, күк бейә ята, ә ҡолонсағы, бахыр, инәһенең күҙҙәренә текләгән дә кеше кеүек илап тора, торғоҙорға теләгәндәй, инәһенең ялынан тешләп тарта, моронон еҫкәй. (6) Шул көндән Нурислам ҡолондан айырылмаҫ булды. (7) Бер көн Ғәйнулла күршем әйтә: (8) - Хәлил ағай, Нурислам ҡолондо бала кеүек тәрбиәләй. (9) Ҡолонда уны бик ярата. (10) - Етемдәр бит улар. (11) Яҙмыштары оҡшаш. (12) Ғәйнулла ҡустым, ҡолон менән байып китмәҫһең, һин уны Нурисламға бир. (13) Ҡолонурынына минән теләгән малды һайлап ал. (14) -Мин дә шулай уйлайым, Хәлил ағай. (15) Нимәгә ул миңә ҡолон? (16) Әйҙә, Нурислам алһын. (17) - Һай афарин! (18) Рәхмәт, ҡустым, изгелек ерҙә ятып ҡалмаҫ. (19) - Ә хаҡына килгәндә инде, Хәлил ағай, был турала ҡабат һүҙ ҡуҙғатма. (20) Яныңдағын яҡының менән бүлеш, тигәндәр бит боронғолар. (21) Нурислам һеҙгә генә түгел, беҙгә лә бик яҡын. (22) Бик тәрбиәле бала. (23) Шул көндән ҡолон беҙҙең ҡураға күсте. (24) Күрһәң икән Нурисламдың шатлығын! (25) - Ерәнсәйем, ҡолонсағым, бәләкәсем, тип ярата ине үҙен. (26) Исемен дә «Бәләкәс» тип үҙе ҡушты. (27) Көндәр үтә торҙо. (28) Егет тә, ҡолон да үҫте… (29) Нурислам - мыҡты егеткә, Бәләкәс һылыу атҡа әйләнде. (30) Хәлил ҡарт һүҙен дауам итә. (31) - Нурисламға өй ҙә һалдыҡ. (32) Колхоз да, күршеләр ҙә ярҙамлашты. (33) Тик унда йәшәй алманы Нурислам. (34) Бөйөк Ватан һуғышы башланды. (35) Аты менән һуғышҡа китте. (36) Разведкаға алына. (37) Унан ике-өс айҙанһуң ғына хат килде. (38) Башҡа хәбәр булманы. (39) Хәлил бабай бер аҙ тынып торҙо ла тағы һөйләй башланы. (40) - 1943 йылдың ноябрь айҙары ине. (41) Көтмәгәндә Нурислам үҙе ҡайтты. (42) Тик ул элекке Нурислам түгел ине. (43) Шул тиклем ябыҡҡан, хәле бөткән. (44) Өйгә инеү менән бик йүткерә башланы. (45) Сәй эскәс, үҙе менән Бәләкәс тураһында һөйләне. (46) Дон буйындағы ҡаты һуғыштарҙа ҡатнашалар. (47) Бәләкәс пуля һыҙғырыуына, туп шартлауына ла өйрәнә, ҡурҡмай икән. (48) Нурисламдың һөйләүе буйынса, уның алған орден миҙалдары бөтәһе лә Бәләкәскә тейеш, имеш. (49) Немец әфисәрендә Бәләкәс ярҙамында әсир иткән. (50) Донды аша сыҡҡанда ла Нурисламды Бәләкәс ҡотҡарған. (51) Февралдә тағы ла Нурисламды бер нисә иптәше менән разведкаға ебәрәләр. (52) Бойороҡ ҡаты: берәй фрицты йәки берәй документы ҡулға төшөрөргә. (53) Дошман яғына үтеп, бик мөһим документы ҡулға төшөрәләр, тик ҡайтҡанда ҡамауға эләгәләр. (54) Оҙаҡ алышалар, берәм-берәм сафтан сығалар. (55) Яраланған командиры менән Нурислам ғына тороп ҡала. (56) Командир документты Нурисламға бирә лә беҙҙекеләргә тапшырырға ҡуша. (57) Үҙе дошманға атабашлай. (58) Нурислам шыуышып китә. (59) Ләкин күкрәгенә пуля тейеп, иҫен юғалта. (60) Күпме шулай ятҡандыр, бер мәл иҫенә килһә, таң атып килә икән. (61) «Иңтәүҙә сумкамды ҡапшап ҡараным, документ урынында икәнен белгәс, йән ингәндәй булды, - ти ул. (62) Әммә тороп булмай. (63) Күҙ алдарым ҡараңғылана. (64) Күпме ваҡыт үткәндер, бер мәл иҫемә килһәм, ат кешнәгәндәй булды. (65) Бәләкәсем бит! (66) Уның тауышын мин мең тауыш араһынан да айырам. (67) Уға һыҙғырҙым да тағы иҫтән яҙҙым. (68) Күҙҙәремде асһам, янымдаБәләкәсем тора. (69) -Ят, Бәләкәсем, ят! - тип шыбырлайым уға. (70) Хәлемде аңланы малҡай: эргәмә килеп тубыҡланды. (71) Көс-хәл менән арҡаһына ятҡанмын. (72) Ә нисек беҙҙекеләргә еткәнмен - белмәйем», - ти. (73) Документтар бик мөһимбулып сыға, һәм шуның өсөн Нурисламға орден бирәләр. (74) Нурисламды госпиталгә оҙаталар, ә Бәләкәс фронтта ҡала. (Берйән Байымдан) B1. 8-се һөйләмдәгеэйәрсән киҫәктәрҙе билдәлә: № Һүҙҙәр йәки һүҙбәйләнештәр Хә ре ф Һөйләм киҫәктәре 1 Хәлил ағай A аныҡлаусы 2 ҡолондо Б хәл 3 бала кеүек B эйә тултырыус 4 тәрбиәләй Г B2. 11-се һөйләмдең бөтә һүҙҙәречең өндәрен билдәлә. Яуапты һан менән яҙ.