Добра, давай разберем каждую задачу па кроках. Я прадаставлю падрабязныя тлумачэнні і правільныя адказы.
Задача 1. Адзначце сказы, у якіх ёсць маўленчыя памылкі
Памылкі могуць быць звязаныя з арфаграфіяй, раздзелам словаўжывання або сінтаксісам. Разгледзім кожнае:
a) "Па лясной сцежцы, засланай залатым дываном лісця, ішлі тры чалавекі" — тут усё правільна: коска месціцца ў адпаведнасці з правіламі, і сінтаксіс без памылак.
б) "На густа абсыпаных дрэвах снегам не варушылася ні адна галінка" — правільна.
в) "Іван прастудзіўся і захварэў ангінай" — тут памылка: трэба сказаць "з ангінай" або "з ангінай захварэў", бо "з" патрабуецца, калі рабім акцэнт на тое, што ён захварэў менавіта з гэтай прычыны. Правільна: "Іван прастудзіўся і захварэў з ангінай."
r) "Выйшаўшы на двор, на Рамана дыхнула набліжэнне вясны" — слабая канструкцыя, тут можна ўдакладніць, што дыхнуло, напрыклад, ветрык, але ў цэлым у сіле пабудова правільная. Памылка тут у тым, што "дыхнула" — гэта обувненне, але сказ можа быць дапушчальным, калі маецца на ўвазе, што нешта дыхнула, напрыклад, "набліжэнне вясны дыхнула" — гэта метафара і можа быць цалкам дарэчай.
д) "Выбягаючы з хаты на двор, Лёнька падцягнуўся на галіне старой грушы" — тут прычынна-выніковая канструкцыя, па зместу ўсё зразумела, памылак няма.
Адказ: Памылкі ў сказы б) і в) (між імі — в) — там ёсць недакладнасці або сінтаксічныя памылкі.
Задача 2. Адзначце сказы з памылкамі ў ўзаемасувязі дзейніка і выказніка
Правілы:
Выказнік павінен дакладна адлюстроўваць дзею і хто яе выканаў.
a) "Усе прысутныя выказаліся супраць прапановы..." — памылак няма.
б) "Усяго пяць чалавек прыйшлі..." — правільна.
b) "Большасць нашых людзей не хацела, каб асушалі балота за вёскай" — тут праблема: дзея "хацела" не выразна звязана з падметам "большасць", бо ў такой канструкцыі трэба выкарыстоўваць дакладнае слова "хацелі" або перафразаваць. Напрыклад, "Большасць з нашых людзей не хацелі, каб..." — лепш сказаць "хацелі".
г) "Безліч прапаноў паступіла..." — правільна.
д) "Праходзіць год за годам, а нічога не мяняецца..." — праблемаў няма.
Правільны адказ: у сказы б) памылка ў тым, што дзея павінна быць 'прыйшлі', што адпавядае множественному падмету, або першае — "прыйшоў". Аднак тут больш за ўсё на ўважлівасці выбраць, розныя крыніцы падкрэсліваюць, што тут памылка — "прыйшлі" — няправільна для аднаго слова "пяць чалавек" (залежна ад кантэксту). Але цалкам правільна было б: "прыйшло". Таму тут памылка ў тым, што сказ "пяць чалавек прыйшлі" — трэба "пяць чалавек прыйшло" або "пяць чалавек прыйшлі" — калі маецца на ўвазе, што гэта многае, і г. д. — Тут памылка ў сказы б).
Задача 3. Адзначце сказы, у якіх знакі прыпынку пастаўлены правільна
Рассмотрим па кожным:
a) "Хвілін колькі я не мог знайсці сабе месца, потым усё ж не вытрымаў, падсеў да стала, узяўз-пад абруса хлеб і адшчыпнуў крошачку, потым яшчэ адну і яшчэ…" — тут шмат памылак у напісанні і раскладцы знакаў, напрыклад, "узяўз-пад" — няправільна. Але праблема знакаў тут ёсць, бо тут шмат перарываў і не ўсё правільна. У цэлым, адна важная заўвага: у такім выпадку, бальшыня знакаў прыпынку пастаўлены правільна.
б) "Я гляджу цяпер на гэты роў, і ў шуме вады чую далёкую старажытнасць" — правільна.
в) "Лес карміў і паіў, грэў і лячыў" — тут няма памылак.
г) "Усюды: на дарозе, у абочынах, на парыжэлай траве ляжала лісце, якое час ад часу ўзлятала ўгору і кружылася ў пыльнай завірусе" — правільна.
д) "Ляснічы нетаропка, па-гаспадарску агледзеў агароджу каля крынічкі, паправіў кладку да яе, каб падарожны змог падысці да яе ў кожную пару года" — тут неабходна паставіць коскі, і яны пастаўлены правільна.
Адказ: правільнае — усе, акрамя, можа, а), дзе ёсць памылкі, што сведчыць, што трэба пераглядаць.
Задача 4. Адзначце сказы, у якіх словы выдзяляюцца коскамі
Разглядзім:
a) "У непрыкметнай лясной вёсачцы каля вялікай ракі жыве не старая яшчэ жанчына" — няма выдзялення.
б) "У сакавіку здараецца ноччу ідзе дождж" — таксама без выдзялення.
b) "Убачыўшы, што сабака нешта пачуў, чалавек насцярожыўся і трымаючы стрэльбу напагатове пачаў паціху набліжацца" — няма косак, але трэба было б паставіць, калі ёсць выдзяляемыя акалічнасці.
г) "У лесе было сыра і нават зябка" — без косак.
д) "О журавы ляціце сваёй дарогай, вясёлай і шумнай, як крыгаход!" — тут коскі выдзяляюць выразы ўнутры сказа.
Правільны адказ: гэта тыя, дзе ёсць спецыяльнае выдзяленне — г) і д).
Задача 5. Патрэбна паставіць коску ў месцах пропускаў
a) "Цякуць рэкі ў мора і вырастаюць да неба дрэвы" — правільна: "Цякуць рэкі ў мора і вырастаюць да неба дрэвы" — тут коска не патрэбна, бо гэта сукупнасць аднаканцоўных членаў без спецыяльнай камы.
б) "Увосень у Бярозаўцы мялела рака_ і рана жаўцелі бярозы" — трэба паставіць коску ў прабел: “рака, і рана” — правільна.
b) "Мільгаеццаць быццам ластаўкі годы" — памылка ў напісанні, трэба: "Мільгае, быццам ластаўкі, годы" — тут патрэбна коска перад "быццам".
г) "Сонца павярнула на захад у небе застылі ружовыя хмары і на пасеку з балотца падзьмуў халадок" — неабходна паставіць коску паміж часткамі: "у небе, застылі..." і г.д.
д) "Ці то дождж пройдзе ці то вецер падымецца" — трэба: "Ці то дождж пройдзе, ці то вецер падымецца" — коска паміж аднароднымі членамі.
Правільныя ўставаныя коскі: у б), г), д).
Задача 6. Адзначце складаназалежныя сказы, у якіх пастаўлены правільна знакі прыпынку
a) "Калі ў лесе ціха, дзятла можна пачуць здалёк" — правільна пастаўлены коска.
б) "Я адчуў, што і я не чужы на зямлі, і што гараць на далонях маіх мазалі" — тут яшчэ трэба было б паставіць коску перад "і што гараць", але з улікам паўзы і складанасці сказу — дакладна.
b) "Дрот, які некалі густа аплятаў будынак, быў зняты" — цудоўна.
г) "Я чамусьці быў упэўнены, што знайду Наташу" — правільна.
д) "Я зразумеў, што, калі ведаеш цяжар крыўды, дык не трэба жадаць гэтага нікому" — таксама ўсё правільна.
Вынікі і рэкамендацыі:
- Памылкі па саставу ў сказы б і в 1-й задачы.
- За ўзаемасувязь дзейніка і выказніка — скарасна ў сказы б).
- Знакі прыпынку — у большасці выпадкаў пастаўлены правільна, але асабліва ў складаных сказах і пераносных канструкцыях трэба быць увагаю.
- Выдзяленне словаў коскамі ўжываецца адпаведна кантэксту і правілам.
Калі патрэбна дадатковая дапамога або ўдакладненні — пиши!
