Сұрақ: Сөйлем мүшелерін ата. Тұрлаулы және тұрлаусыз мүшелердің айырмашылығын мысал келтіріп

Сөйлем мүшелері: тұрлаулы мүшелер (сөйлемнің негізгі мағыналық орталығы: субьект пен predicates) және тұрлаусыз мүшелер (қосымша мағыналы мүшелер: пысықтауыш, анықтауыш, толықтауыш және т.б.).

• Тұрлаулы мүшелер: кім? не істейді/не болды? сұрақтарына жауап береді. Мысалы: «Балалар мектепке барады» → Балалар (субъект, кім?), барады (предикат, не істейді?).
• Тұрлаусыз мүшелер: сөйлемге қосымша мағына береді (уақыт, орын, әдіс, мақсат және т.б.). Мысалдар: «Балалар мектепке ерте барады» → ерте (уақыт пысықтауыш), мектепке (орын пысықтауыш). Өзге түрлері: анықтауыштар (қалай, қандай?), толықтауыштар (нені/кімді?), пысықтауыштар (қалай, қашан, қайда) сияқты қызмет атқарады.

Екі-үш қарапайым мысалмен көрініс:

• Құстар ұшады. → Тұрлаулы: Құстар (кім?), ұшады (не істейді?); Тұрлаусыз жоқ.
• Мен бүгін кітап оқимын. → Тұрлаулы: Мен (кім?); оқимын (не істеймін?); Тұрлаусыз: бүгін (уақыт пысықтауыш), кітап (нені оқимын? — толықтауыш).
• Әжемнің тәтті бәліші өте дәмді. → Әжемнің (анықтауыш, кімнің?), бәлішің (айқындатушы зат), өте (сыпайы пысықтауыш). Мұнда негізгі мағынаға ие емес қосымша элементтер тұрлаусыз мүшелер.