бес күрделі сөздерді талдап сол сөздерге сөйлем құра

Тапсырма: бес күрделі сөзді талдап, сол сөздерге сөйлем құрастыру.

Қысқаша түсінік

• Күрделі сөз – екі немесе одан көп түбір немесе негізгі сөздердің бірігуі арқылы жасалған сөз. Оның мағынасы көбіне түбірлердің қосындысымен түсініледі.
• Біз 8-сынып деңгейінде қарапайым түсінікпен әр сөзді талдап, нақты сөйлемдер құрамыз.

Сөздер және талдау

1. кітапхана

• Құрылымы: кітабa + хана (кітап +хана)
• Түрі: қос күрделі сөз (екі түбір біріккен)
• Мағынасы: кітаптар сақталатын және оқуға арналған мекеме/ғимарат
• Сөйлем: Қаладағы кітапхана оқу залы өте тыныш және жайлы.

2. теміржол

• Құрылымы: темір + жол
• Түрі: қос күрделі сөз
• Мағынасы: темірден жасалған жол емес, темірмен байланысты жол туралы ұғым (пойыз жүретін жол)
• Сөйлем: Теміржол вокзалына асығып келе жатқан пойызды көрдік.

3. ауылшаруашылығы

• Құрылымы: ауыл + шаруашылық
• Түрі: қос күрделі сөз
• Мағынасы: ауылдық жерлердегі шаруашылық, яғни ауылды дамытуға бағытталған сала
• Сөйлем: Ауылшаруашылығы еліміздің маңызды саласының бірі болып табылады.

4. күнтізбе

• Құрылымы: күн + тізбе/тізбе (тізбекке ойысуы арқылы қалыптасқан күрделі сөз)
• Түрі: қос күрделі сөз
• Мағынасы: күндердің тәртібін ұйымдастыратын күндер тізімі
• Сөйлем: Мұғалім тапсырманы күнтізбеге жазып қойыңдар.

5. көпжылдық

• Құрылымы: көп + жылдық (жылдық—жылға байланысты, "-дық" мәнінде сын есімдік жалғау)
• Түрі: қос күрделі сөз (көп жолдық формасы)
• Мағынасы: бірнеше жыл бойы өсетін өсімдік не нәрсе
• Сөйлем: Бұл гүл көпжылдық өсімдік және суыққа төзімді.

Қысқаша қорытынды

• Бес сөз де екі түбірдің бірігуінен пайда болған күрделі сөздер: кітапхана, теміржол, ауылшаруашылығы, күнтізбе, көпжылдық.
• Әр сөзге сәйкес сөйлемдер жасалынды. Егер керек болса, басқа да сөздер таңдап, қосымша мысалдармен кеңейтуге болады.