Докажите что мова грамацкая зьява на белорусском

Задача ў тым, каб паказаць, што мова з’яўляецца граматычнай з’явай на беларускай мове. Ніжэй прапаную тлумачэнне па кроках з прыкладамі з беларускай граматыкі — такім чынам вы атрымаеце яснае разуменне, чаму мова лічыцца граматычнай сістэмай. 1) Што такое граматыка і чаму мова яе мае - Граматыка — гэта сукупнасць правілаў і форм, якія рэгламентуюць тое, як змяшчаюцца змены слоў, як злучацца словы ў сказы, як выказваюцца час, род, лік, від дзеяслова і г.д. - Мова любую людзей з’яўляецца сістэмай такой граматыкі: з кожнай лексемай звязаная набор форм (скланенне, спражэнні, часавыя формы), а паміж слоўнымі формамі існуюць правілы ўстанаўлення значэння і сувязі. - Калі паглядзець на беларускую мову, бачна, што ў ёй ёсць усі асноўныя граматычныя падраздзяленні: мовы, скланенне імёнаў, вызначэнне роду, ліку, часу дзеяслова, хуткіх форм прамовы і г.д. Такім чынам мова — не толькі набор слоў, але і складаная граматычная сістэма. 2) Асноўныя граматычныя катэгорыі беларускай мовы як доказ яе граматычнасці - Род і лік - Слоўтварае права: nouns як мова — жаночы род; іншыя імёны — розныя роды. - Прыватна: у сказе за згодна з родам, ліку і відзе назоўніка могуць раўняцца дзеясловы і прыметнікі. - Скланенне (прадстаўляе шэраг форм для кожнага слова) - Напрыклад, слоўны корак “мова” мае шэсць формаў скланення: - Назоўны від (Nominative): мова - Родны (Genitive): мовы - Дательный (Dative): мове - Винительный (Accusative): мову - Творны (Instrumental): мовай - Месны/Прадмовы (Prepositional): мовe - Гэты набор форм паказвае на класічную граматычную сістэму скланення і на тое, як змены канчаткаў выражаюць граматычныя адносіны. - Час і выгляд дзеяслова - У беларускай мове дзеясловы маюць мінімум дзве раддзі: выгляд (паверкавая/неспраўдлівая) і час (цяперашні, мінулы, будучы). - Прыклады: “чытаю” (цяперашні час, недасканаласць), “чытаў” (мінуў час, мужчынскі род), “буду чытаць” (будучы час, будзённы спосаб). Гэта сведчыць пра існаванне складаных граматычных формаў і правіл іх выкарыстання. - Прыгаворныя і парадачныя формы - Прынцып згоды: прыметнікі і займеннікі згодныя з родам, літаральна — з імем існуе рэгулярнае змяненне форм. - Гэтыя прыклады дэманструюць, што мова валодае сістэмай граматычных форм, якая рэгулюе парадак слоў і змены форм у залежнасці ад значэння. - Падлягальнасць слоў і значэнні праз контекст - Пазнака адносін паміж словам і прадметам выступае праз выкарыстанне склонаў (напрыклад, “слова беларускай мовы” — родавы/шляхавы сказ, дзе родапаведзь і кантэкст паказваюць сувязь з мовай). - Такім чынам, граматычныя формы служаць для выразнага перадавання значэння. 3) Канкрэтныя прыклады з беларускай мовы (для нагляднасці) - Скланенне слова “мова”: - Назоўны: мова - Родны: мовы - Датыў: мове - Вніцыяльны: мову - Творны: мовай - Месны/Прадмоўны: мове - У рэальных выказваннях: - “Беларуская мова цікавая.” — тут “мова” у назоўным склоне, выказвае інфармацыю пра subject. - “Кнігі беларускай мовы ляжаць на столi.” — форма “мовы” узята ў родзе (генітыў), указвае на належнасць да мовы. - “Я гавару на мове беларускай.” — пасля прадлогі “на” выкарыстоўваецца місцовапрадмоўная форма “мове”. - Час дзеяслова: - “Я чытаю кнігу.” — сучасны час, дзеяслоў у формe “чытаю”. - “Я чытаў кнігу.” — мінулы час, у мужчынскім родзе (калі сказ для мужчыны), іншая форма для жанчыны — “чытала”. 4) Вынік - Мова — гэта не проста збярлог слоў; гэта складаная граматычная сістэма, якая рэгламентуе размяшчэнне слоў, змены іх форм, парадак слоў у сказе і ўзаемасувязі паміж часткамі сказа. - Беларуская мова валодае ўсімі асноўнымі граматычнымі структурами: скланеннем, роўнаваннем рода/ліку, часам і выглядам дзеяслова, ступенямі парадку слоў і г. д. - Таму сцвярджэнне, што мова з’яўляецца граматычнай з’арай (з’явай) на беларускай, па-рэальному падмацаванае на прыкладах з яе граматычных форм і правіл. Коратка: паходжанне і існаванне форм, скланенне, вызначэнне часу і выгляду дзеясловаў, прымяненне форм у залежнасці ад роду і лічбы — усе гэтыя элементы з’яўляюцца тыповымі прыкметамі граматыкі мовы. Такім чынам мова сапраўды з’яўляецца граматычнай з’явай на беларускай мове. Якщо трэба — можу дадаць больш прыкладаў або распрацаваць канкрэтныя няпрабаваныя сцэнарыі для падрыхтоўкі да экзамену.