Ответ

Ниже приводится подробный план для задачи 2: «Мәтін бойынша жоспар құрастыр» (создать план по тексту). Так как параметры предмета и класса не заданы, план оформлен нейтрально, под общую школьную программу средней школы.

Короткий комментарий по выполнению задачи (пошагово)

• Прочитай текст внимательно и выпиши главные идеи.
• Определи логику изложения: о чем говорится в вводной части, что в основном, какие примеры приводятся.
• Раздели материал на 3–4 логических раздела: введение, основная часть с подтемами, заключение.
• В каждом разделе выпиши по 3–5 ключевых пунктов или вопросов, которые нужно осветить.
• По возможности добавь примеры и понятия из текста (термины: «күрделі сөздер» и т. п.), чтобы план был полезен для подготовки к пересказу или сочинению.
• В конце укажи возможные выводы и значение текста.

Пример плана по тексту об Орхон-Енесей жазба ескерткіштері (Күлтегін және Тоныкөк)

1. Кіріспе

• Тақырыпты таныстыру: Орхон-Енесей жазба ескерткіштері неге маңызды.
• Негізгі идеялар: бұл ескерткіштер қазақ тілінің түбін түсінуге, түркі тілтарының ерлік жырларына айналған үлгіге айналған.
• Ескерткіштердің қамтитын тақырыбы: батырлықты, елін қорғауды, тарихты ұрпаққа жеткізуді дәріптейді.
• Мақсат: мәтін не туралы баяндалады, авторлары бар ма, қандай уақытқа жатады.

2. Негізгі бөлім

• 2.1. Жазба ескерткіштерінің түрі және тілдік ерекшеліктері
  • Орхон-Енесей жазуының пайда болуы мен маңыздылығы.
  • Көне түркі тілінің лексикасы, стильі, жазудың графикасы туралы қысқаша түсінік.
• 2.2. «Күлтегін» жырының тақырыбы және негізгі идеялары
  • Батырлық, отанға қызмет, ерліктің мақсаты.
  • Елдік бірлік пен тәуелсіздік идеялары.
• 2.3. «Тоныкөк» жырының тақырыбы және негізгі идеялары
  • Даналық, әдет-ғұрып, тәлімдік рух.
  • Заң, тәртіп, әділеттілік туралы ойлар.
• 2.4. Ескерткіштердің ұлттық-мәдени маңызы
  • Құндылықтардың көріністері: тілге, мәдени мұраға әсері.
  • Қазіргі қазақ тілі мен әдебиетіне ықпалы (көріністер, мысалдар).

3. Қорытынды

• Негізгі қорытынды ойлар: ескерткіштердің тілдік, тарихи және тәрбиелік маңызы.
• Мақсатты аудару: бүгінгі білімге қалай көмектеседі.
• Оқырманға соңғы ой: мәдени мұраны сақтау және түсіну маңызды.

Қосымша ұсыныс (тәжірибе үшін)

• Әр бөлімге қысқаша түйіндеме жаз, негізгі идеяларды нақты формуламен ұсынасың (мысалы: «Бұл ескерткіштер…), содан соң өзіңнің пікіріңді қос.
• Егер сабақта «Күрделі сөздер» тақырыбы қарастырылса, планға осы тақырып бойынша бөлік қосып, мәтінде кездесетін күрделі сөздерді анықтап, мағыналарын қысқаша түсіндір.
• Мәтіннен нақты бір үзіндіні алып,PLAN-ға сүйеніп қысқаша түсінік жазу да көмектеседі.

Көбірек көмек керек болса, тек мәтінді толығырақ берсең, нақтылы жоспарды да толықтыруға көмектесемін (мысалы, әр бөлімге нақты сөйлемдік құрылымдар, сұрақтар мен тезистер қосып).