Ответ

Ниже приводится подробный план для задачи 2: «Мәтін бойынша жоспар құрастыр» (создать план по тексту). Так как параметры предмета и класса не заданы, план оформлен нейтрально, под общую школьную программу средней школы. Короткий комментарий по выполнению задачи (пошагово) - Прочитай текст внимательно и выпиши главные идеи. - Определи логику изложения: о чем говорится в вводной части, что в основном, какие примеры приводятся. - Раздели материал на 3–4 логических раздела: введение, основная часть с подтемами, заключение. - В каждом разделе выпиши по 3–5 ключевых пунктов или вопросов, которые нужно осветить. - По возможности добавь примеры и понятия из текста (термины: «күрделі сөздер» и т. п.), чтобы план был полезен для подготовки к пересказу или сочинению. - В конце укажи возможные выводы и значение текста. Пример плана по тексту об Орхон-Енесей жазба ескерткіштері (Күлтегін және Тоныкөк) 1) Кіріспе - Тақырыпты таныстыру: Орхон-Енесей жазба ескерткіштері неге маңызды. - Негізгі идеялар: бұл ескерткіштер қазақ тілінің түбін түсінуге, түркі тілтарының ерлік жырларына айналған үлгіге айналған. - Ескерткіштердің қамтитын тақырыбы: батырлықты, елін қорғауды, тарихты ұрпаққа жеткізуді дәріптейді. - Мақсат: мәтін не туралы баяндалады, авторлары бар ма, қандай уақытқа жатады. 2) Негізгі бөлім - 2.1. Жазба ескерткіштерінің түрі және тілдік ерекшеліктері - Орхон-Енесей жазуының пайда болуы мен маңыздылығы. - Көне түркі тілінің лексикасы, стильі, жазудың графикасы туралы қысқаша түсінік. - 2.2. «Күлтегін» жырының тақырыбы және негізгі идеялары - Батырлық, отанға қызмет, ерліктің мақсаты. - Елдік бірлік пен тәуелсіздік идеялары. - 2.3. «Тоныкөк» жырының тақырыбы және негізгі идеялары - Даналық, әдет-ғұрып, тәлімдік рух. - Заң, тәртіп, әділеттілік туралы ойлар. - 2.4. Ескерткіштердің ұлттық-мәдени маңызы - Құндылықтардың көріністері: тілге, мәдени мұраға әсері. - Қазіргі қазақ тілі мен әдебиетіне ықпалы (көріністер, мысалдар). 3) Қорытынды - Негізгі қорытынды ойлар: ескерткіштердің тілдік, тарихи және тәрбиелік маңызы. - Мақсатты аудару: бүгінгі білімге қалай көмектеседі. - Оқырманға соңғы ой: мәдени мұраны сақтау және түсіну маңызды. Қосымша ұсыныс (тәжірибе үшін) - Әр бөлімге қысқаша түйіндеме жаз, негізгі идеяларды нақты формуламен ұсынасың (мысалы: «Бұл ескерткіштер…), содан соң өзіңнің пікіріңді қос. - Егер сабақта «Күрделі сөздер» тақырыбы қарастырылса, планға осы тақырып бойынша бөлік қосып, мәтінде кездесетін күрделі сөздерді анықтап, мағыналарын қысқаша түсіндір. - Мәтіннен нақты бір үзіндіні алып,PLAN-ға сүйеніп қысқаша түсінік жазу да көмектеседі. Көбірек көмек керек болса, тек мәтінді толығырақ берсең, нақтылы жоспарды да толықтыруға көмектесемін (мысалы, әр бөлімге нақты сөйлемдік құрылымдар, сұрақтар мен тезистер қосып).