Суретке карап сойлем курп сойлемдерге шылаудын турлерин катыстыр астарында создермен коладн

Көмек беру үшін алдымен не істеу керек екенін қысқаша түсіндірейін:

• Шылау (қазақ тілінде “шылау, постпозициялар/шылау сөздері”) – сөздерге неге жағынан қатысты екенін көрсететін шағын топша: үстінде/қасында/жанында/алдында/артында, да/де, ға/ге, т.б. Олар сөйлемнің мағынасын нақтылап, заттардың ара-қатынастарын көрсетеді.
• Бұл тапсырма суреттерге қарап сөйлемдер құрып, оларды шылаулармен байытуға бағытталған. Әр суретке 2–3 сөйлем жасаған дұрыс: біреуі орын, біреуі бағыт-бағдар, біреуі уақыт не көріністің себеп-салдарын білдіретін шылау қолдануы мүмкін.

Түсінікті етіп как жасауға болады

• Әр суретке қандай шылаулар қолдануға болады деген жалпы үлгі:
  • орынға қатысты: үстінде, астында, жанында, алдында, жағасында, бетінде, ішінде, т.б.
  • бағыт/көзқарасқа қатысты: қарай, toward—тауға, алдына, қарсы, қасына
  • уақыт/кезеңге қатысты: кезде, кездеінде, ертең, күндіз, т.б. (қажет болса)
  • жалпы байланыстыратын шылаулар: да/де (да, де), және, бірақ т.б. (шын мәнінде қазақ тіліндегі шылаулар көбіне сөздік қолданыста ауысып келеді)

Суретке негізделіп дайындалған мысал сөйлемдер Ескерту: төмендегі сөйлемдер суреттегі заттарды сипаттайды және шылауларды қолданады. Сізге қажет болса, дәл көрсетілген сөздер тізімін (құралған сөздер: тасу, жылыту, суу, тыюу, жау, жоғарылау, құрау сияқты) нақты ендіріп беремін, бірақ оларды әр суретке қатынаста пайдалану үшін нақты мағынаға сай құрастыра аламын.

1. Тау мен орман суреті

• Таудың үстінде қар жауып тұр. (үстінде — орындық шылау)
• Орман тауның жанында орналасқан. (жанында — орындық шылау)
• Күн шыққанда тауға қарай жол тарттық. (қарай — бағыт көрсететін шылау)

2. Құрғақ жерлер мен жарылыған топырақ суреті

• Құрғақ топырақтың бетінде жарықтар айқын көрінеді. (бетінде — орындық шылау)
• Жер қойнауында су жоқ, ауа райы қатты ысып тұр. (қойнауында/ішінде деуге болады, су жоқ деген анықтама қосымша)
• Құм сияқты топырақ алысқа созылып жатыр. (алысқа — бағыт/жол көрсетуге жақын шылау)

3. Аспандағы бұлттар суреті

• Аспанда бұлттар үнемі қозғалып, күннің нұрын жауып тұр. (қозғалып — баяндау формасы, үстіндегі шылау)
• Бұлттардың артында күннің жұмсақ сәулелері көрінеді. (артында — орындық/қатынастық шылау)
• Аспанға қарай бұлттар жылжып келеді. (қарай — бағыт шылауы)

4. Өзен жағасында жылқылар суреті

• Өзеннің жағасында жылқылар жайылып жүр. (жағасында — орындық шылау)
• Аттар өзенге қарай жақындап келеді. (қарай қарайды — бағыт шылауы)
• Жел соғып тұрған кезде жылқылар тобы бір-бірімен үндеседі. (когда/кезінде қолдануға болады; “кезінде” — уақыт шылауы)

Егер сізге нақты тапсырмаға сай болуы үшін:

• суретке қарап нақты қай түрдегі шылауларды (үстінде, жанында, алдында, қарай, бетінде, жағасында және т.б.) пайдалану керек екенін;
• және bottom-де көрсетілген сөздер тізімін (мысалы: тасу, жылыту, суу, тыюу, жауу/жауы, жоғарылау, құрау) міндетті түрде кірістіру қажет екенін нақтылап берсеңіз, онда сізге дәл осы сөздермен 4 суретке арналған 8–12 сөйлемді толық, әр сөйлемінде әр түрлі шылау түрлерін көрсететін нұсқасын жасап беремін.

Қосымша көмек керек болса:

• пән (қазақ сыныбы, қазақша әдебиет/лингвистика) және класс деңгейін айтыңыз — стильді, деңгейлі түсіндірме/мәтіндерді дәл сол сыныпқа сай етіп дайындап шығайын.
• Bottom-да тұрған нақты сөздерді (тасу, жылыту, суу, тыюу, жау, жоғарылау, құрау) сөйлемге енгізу керек пе, жоқ па — соны нақтылап берсеңіз, оларды міндетті түрде қолданамын.

Сұрағыңыздың нақты мақсатын түсіндірсеңіз, дәл сізге сай 4 суретке арналған толық, стильге бейімделген жауапты жазып беремін.