. Ці думалі вы калі-небудзь, які сэнс укладваюць людзі ў сло-вы сапраўдны сябар? Што для вас абазначаюць гэтыя словы, як вы іх разумееце? Запішыце свае думкі. Прыдумайце тэзіс, які вы будзеце абгрунтоўваць, абараняць. Падбярыце прыклады з прачытаных літаратурных твораў, якія дапамогуць вам зрабіць выказванне больш выразным, перака-нальным. Напрыклад: І. Сапраўдны друг гадамі гартаваны, Гатовы засланіць і памагчы. Прыходзіць у бядзе неспадзявана, Як хлеб, як соль, як вогнішча ўначы. С. Грахоўскі. 15

Надзвычай добрая задача для вывучэння падстаўной думкі на тему дружбы. Вось было б падыходзiць да яе ў дэталях, з улікам тваіх parâmetros: без указання прадмету і класа, але з выразнай мэтай — "Понять" і з магчымасцю выкарыстоўваць літаратурныя прыклады. 1) Тэрміналогія і тэзіс - Тэзіс (пашыраны зразумелы цэнтр workmanship): Сапраўдны сябар — гэта той, хто застаецца побач у любы момант, не прадае давер за выгадныя моманты, і яго дзеянні падтрымліваюць нас у цяжкасцях. Такі чалавек не спрашчае праблемы, але разам з намі шукае шляхі іх вырашэння; ён рызыкуе за нас і патрабуе адказнасці як за сябе, так і за сябра. - Ваша мэта: зрабіць думку выразнай і доказнай праз прыклады з літаратуры. 2) Вызначэнне паняцця "сапраўдны сябар" і яго ключавыя рысы - Надзейнасць: не падводзіць у небяспецы або ў цяжкой сітуацыі. - Эмацыйная падтрымка: уважліва слухае, разумее, дае ўцішэнне. - Канфідэнцыйнасць і давер: не распаўсюджвае сакрэты. - Самакрытычнасць і гнуткасць: можа выслухаць крытыку і змяніць паводзіны. - Дзеянне важней за словы: гатоўнасць рабіць нешта канкрэтнае дзеля дабра. - Гатоўнасць рызыкаваць за сябра: кожны з іх па-ранейшаму ставіць сябра і яго бяспеку вышэй за ўласнае камфортнае становішча. - Даверны канфлікт: умець абмяркоўваць рознасць меркавання без разбуральнага канфлікту. 3) Пашыраны план аргументацыі - Уводзіны: увядзі тэму дружбы як фарму адносінаў і значнасці "сапраўднага сяброўства" ў жыцці; упамянуць, што тэксцi, якім карыстаешся, могуць быць прыкладамі. - Асноўная частка (3–4 пункты): - Рыса 1: Надзейнасць — як гэта праяўляецца ў практыцы (напрыклад, калі сябар не пакідае цябе ў цяжкую хвіліну). - Рыса 2: Эмацыйная падтрымка — слухае, не асуджае, дапамагае знайсці сілы. - Рыса 3: Канфідэнцыяльнасць і давер — твае сакрэты ў бяспецы. - Рыса 4: Дзеянне дзеля дабра — канкрэтныя дзеянні, а не пустыя словы. - Рыса 5: Гатоўнасць рызыкаваць — абранае, калі іншым пагражае шкода. - Завяршэнне: як гэтыя рысы фармуюць узаемнае прымірэнне, давер і развіццё асобы. 4) Літаратурныя прыклады (прыклады без доўгіх цытат) Выкарыстоўвай прыклады з вядомых твораў, каб ілюстраваць тыя рысы: - Сам Гэмгзі (The Lord of the Rings) і Фрадо: вернасць і самаабарона. Сам не лічыць сябе героем, але пастаянна стаіць побач з Фрадо, дзякуючы чаму іх місія праходзіць. Прыніжаныя ўмовы паказваюць, што сапраўдная дружба — гэта моц, што трымае нават у небяспецы. - Георгій і Ленні (Of Mice and Men) — паміж імі татуальная сувязь і ахвяра; Георгій гатовы рызыкнуць сваім моста, каб абараніць Ленні, калі той робіць памылкі. - Гары Потэр, Рон і Герміёна — трыагульнік дружбы: яны дзеляцца нотамі, выслухоўваюць і падтрымліваюць у цяжкія моманты, дапамагаюць шавяльна вырашаць праблемы. - Фокс і Маленькі прынц (The Little Prince) — гісторыя пра тое, як ты становішся адказны за таго, каго трымаеш, і як дружба патрабуе пастаяннай увагі, а не толькі слоў. - Міжнародны прыклад: Джордж і Ленні, Гэнераванне: у розных часах і культурах сустракаемся з выпадкамі сапраўднай дружбы, дзе словы займаюць малую ролю, а дзеянні — вялікую. Прыкладны сінтэз; як аргументаваць у тэксце: - Тэзіс: Сапраўдны сябар — гэта той, хто не проста радзіцца побач, але гатовы дзейнічаць і рызыкаваць дзеля твой дабра. - Аргументы: - Надзейнасць і падтрымка ў цяжкасці: прыклад Сам – не знебівае Фрадо, а трымае яго дух у праходжанні. - Канфідэнцыяльнасць: друзі трымаюць сакрэты і не выкарыстоўваюць слабасці як аргументы супраць цябе. - Дзейнасць замест слоў: сябра не толькі кажа, але і робіць, каб табе было лепш. - Гатоўнасць рызыкаваць: уключыць у небяспеку ў імя дружбы. - Вынік: Такое сяброўства складае аснову нашай маральнай і сацыяльнай практыкі, забяспечваючы рух да развіцця. 5) Практичнае напісанне: як напісаць невялічкі эсэ або разважанні - Уводзіны: скажы, чаму пытанне важнае для цябе; калі ты ўжо лічыў пра гэта. - Асноўная частка: тры-пяць падпунктаў, кожны з прыкладам з літаратуры і тлумачэннем, як ён пацвярджае тэзу. - Заключэнне: падсумаваць, чаму ты думаеш, што сапраўдны сябар — гэта важная каштоўнасць і чаго можаш вучыць з гэтых прыкладаў. - Стылістыка: выкарыстоўвай простыя, дакладныя формы, устойлівыя прыклады, канкрэтныя дзеянні сяброў. 6) Мабільная структура і некаторыя практычныя заўвагі - Калі ты пішаеш твор: пачні з тэзіса, паступова давай прыклады, не забывай тлумачыць, чаму канкрэтная рыса важная. - Калі трэба, можаш дадаць свой асабісты досвід, як ты разумееш дружбу і які прыклад ты можаш выкарыстоўваць як ілюстрацыю. - Не забывай даказаць, чаму абраны прыклады падтрымліваюць твой тэзіс. 8) Кароткі прыклад эсэ-скелета ( Belarusian ) - Увод: Тое, што так называюць "сапраўдны сябар", крыецца не ў словах, а ў дзеяннях і сталасці. - Першая частка аргумента: Надзейнасць — сябар не пакідае ў цяжкасці. - Другая частка: Эмацыйная падтрымка — выслухоўвае, разумее, дзеліць радасць і боль. - Трэцяя частка: Дзеянне дзеля дабра — не апазнаць праблему, а шукаць рашэнне. - Заключэнне: Сапраўдны сябар робіць нас лепшымі і паказвае, як friendship можа змяняць жыццё. Дадатковая заўвага пра цытаты - Калі хочаш цытаваць тэксты, трымайся крытэрыяў: не пераходзіць 90 знакаў у адной цытаце, асабліва з сучаснай літаратуры. Для больш доўгіх фрагментаў карыстайся ўзробленай парафразай або агульным апавяданнем без цытат. - Калі выкарыстоўваеш прыклады з пісьменнікаў, якія тычыцца сучасных твораў, заўсёды ўкажы аўтара і назву твору. Прыклад тэзіса, які можаш выкарыстаць у эсэ: "Сапраўдны сябар — гэта той, хто не толькі побач у лёгкія часы, але і гатовы рызыкаваць і даць дапамогу ў бядзе; менавіта такія дзеянні пацвярджаюць сапраўднасць friendship." Калі хочаш, могу дапамагчы скласці канкрэтны план эсэ на 1–2 старонкі пад тваю школу і кірункі твораў, якія ты прачытаў(ла). Распавядзі, які тэкст з літаратуры хачаш выкарыстаць як асноўны прыклад, і які ўзровень складанасці патрабуюць твой клас і прадмет.