?

Канешне! Ніжэй прапаную па кроках рашэнне і прыклады дзеясловаў для кожнай сітуацыі. Я тлумачу, як складаць дзеясловы (пералічваючы дзеянні) і даю гатовыя прыклады сказаў для тых трох сцэнарыяў. Паколькі не былі ўказаны прадмет і клас, выкарыстоўваю агульны сярэднешкольны ўзровень.

Як трымаць работу

• Выберыце адну сітуацыю з прапанаваных (a, b або c).
• Для абранай сітуацыі выпішыце 5–7 дзеясловаў у інфінітыве, якія апісваюць паслядоўнасць дзеянняў.
• Збярыце практычныя фразы на беларускай мове для першай асобы (я) або для класнага настаўніка (мы), каб атрымаліся niesкладаныя загады або апавядальная форма.
• Прыдумайце некалькі кароткіх прыкладаў прапаноў з гэтымі дзеясловамі.

Задача a) Сітуацыя: “Вам трэба ўзяць у бібліятэцы неабходныя крыніцы для напісання рэферата.”

Дзеясловы (інфінітыў) для выкарыстання:

• шукаць
• знаходзіць
• выбіраць
• чытаць
• рабіць выпіскі
• запісваць (цыту)
• складваць бібліяграфію
• параўноўваць крыніцы
• рабіць вывады

Прыклады прапановаў (я):

• Я шукаю неабходныя крыніцы ў бібліятэцы.
• Я знаходжу кнігі па тэме рэферата.
• Я выбіраю найбольш важныя для работы крыніцы.
• Я чытаю фрагменты тэкстаў і раблю выпіскі.
• Я запісваю асноўныя спасылкі і цытаты.
• Я параўноўваю крыніцы і вылучаю рознасьцi меркаванняў.
• Я складаю кароткую бібліяграфію.

Варта таксама:

• Проверку на тэрміны: кіруюся тэрмінамі выкладння і фармую спасылачную базу (формулаванне спасылак).

Задача b) Сітуацыя: “Вам трэба патэлефанаваць сябру / сабрацца з ім, каб даведацца, што новага ў класе, пакуль вы знаходзіцеся на спаборніцтве/выездзе.”

Дзеясловы (інфінітыў):

• патэлефанаваць
• пытацца
• даведацца
• слухаць
• заносіць інфармацыю
• перадаць навіны

Прыклады (я):

• Я патэлефаную сябру, каб даведацца навіны з класа.
• Я пытаюся, што новага адбылося на занятках.
• Я даведаюся пра адсутных ці прысутных аднакурснікаў.
• Я слухаю паведамленні і заношу іх сабе.
• Я перадаю навіны метадам кароткага апавяшчэння класнаму кіраўніку.

Задача c) Сітуацыя: “Вам трэба запрасіць знакамітага земляка (ветэрана вайны / пісьменніка / касманаўта і г.д.) на сустрэчу, якую арганізуе ваш клаc.”

Дзеясловы (інфінітыў):

• напісаць запрашальны ліст
• вызначыць дату, час, месца
• звязацца з арганізатарамі
• дамовіцца пра праграму сустрэчы
• падрыхтаваць пытанні
• арганізаваць запрашэнне (паштовая/электронная форма)
• праверыць гатоўнасць памяшкання

Прыклады (я):

• Я напішу запрашальны ліст знакамітаму земляку.
• Я вызначу з удзельнікамі дату, час і месца сустрэчы.
• Я звяжуся з арганізатарамі класа і выканую арганізацыйныя пытанні.
• Я дамоўлюся пра праграму сустрэчы і расклад выступленняў.
• Я падрыхтую пытанні для гасца.
• Я правераю наяўнасць памяшкання і тэхнічнае асяроддзе.

Як адаптаваць стыль і ўзровень

• Калі ёсць указаны прадмет/клас, можна адаптаваць мову: для русіфікаванай/азімалогіі — больш тэхнічна-дакладна, для літаратурнага — больш вобразна, для біяхіміі — канкрэтныя дзеянні і тэрміналогія.
• У агульным выпадку для старшакласнікаў — выкарыстоўвай простыя, але правільныя формы дзеясловаў, каб упрыгожыць мову і развіць навыкі складання лістоў/запытаў.

Калі хочаце, скажыце, які сцэнар выбралі (a, b або c), і я дам вам канкрэтна відпісаныя тэксты з 5–7 прамоўкамі ў форме сказаў (я/мы) з правільнымі граматычнымі формамі на беларускай мове.