Неликтен 20гасырдын басындагы кезенди казирги заман деп атайды? Оз ойларынды билдириндер.

Түсінік: 8-сынып деңгейінде түсіндіру Сұраққа жауап: Неліктен 20 ғасырдың басындағы кезеңді қазіргі заман деп атайды? Не себептен қазіргі заман деп атайды деген сұраққа жауап беру үшін бірнеше негізгі ойды бір-бірімен байланыстырып түсіндірейік. 1) Қазіргі заман деген не? - Қазіргі заман (modern era) дегеніміз бұрынғы ауылдық, дәстүрлі қоғамнан қалаған, ғылымға, технологияға, рационалдық ойлауға негізделген, әлеуметтік-экономикалық өзгерістерге жетілмелі кезең. Бұл кезеңде өмір салты, өндіріс тәсілдері, әлеуметтік құрылымдар түбегейлі өзгереді. 2) 20 ғасырдың басында не болып еді? - Индустриализацияның тереңдеуі: фабрикалар саны артып, өндіріс mécanизацияланды, тауар өндіру көлемі өсті. - Ғылыми-техникалық революциялар: электр қуатын пайдалану кеңейді; телефон, радиоқуасау, кино сияқты байланыс және ақпарат құралдары тарала бастады; автомобиль мен ұшақ сияқты көлік түрлері көбейді. - Урбанизация күшейді: адамдар жұмыс үшін қалаларға қоныс аударады, қала инфрақұрылымы, тұрғын үй, көлік жүйесі жаңарады. - Ғылым мен дүниетанымдағы өзгерістер: Әл-Фараби заманындағы сенімдерден гөрі тәжірбиеге сүйену, эмпирикаға мән беру артады; кейбір салаларда классикалық ғылым жаңаша түйсінеді (мысалы fizikaда Эйнштейннің ойлары). - Әлеуметтік және саяси өзгерістер: еңбекші кластардың күшеюі, әйелдердің құқықтарын кеңейту қозғалыстары, кей елдерде сайлау құқығын кеңейту кезеңдері, дүниежүзілік деңгейде өзге елдермен экономикалық және саяси байланыстардың күшеюі. - Мәдени дамумен бірге модернистік көрініс: көркемдік пен әдебиетте жаңашыл бағыттардың пайда болуы (модернизм), көрермендік мәдениет, кино өнерінің пайда болуы. 3) Неліктен осы кезең «қазіргі заман» деп аталады? - Себептердің барлығы бір уақытта болып, бұрынғы дәстүрлі өмір салтынан жаңаша, түсінікті және жүйелі тұрпатқа өту процесін көрсетеді. - Бұл кезеңде әлемдік деңгейдегі өзгерістер man-made (адам жасаған) және жүйелі түрде жүріп жатты: өндіріс қалай ұйымдастырылса да, адамдардың күнделікті өмірі айтарлықтай өзгереді. - Технологиялар мен ғылымның алға жылжуы адамдардың уақыт пен кеңістік туралы түсінігін өзгертіп, әлемді жаһандық тұрғыдан байланыстыра бастады (сауда, байланыс, ақпарат алмасу ұлғайды). 4) Негізгі ерекшеліктерді кестеленген түрде қарастыратын болсақ: - Технология және өндіріс: электр қуаты, автомобиль мен ұшақтың пайда болуы, оқшауланған еңбек орнының орнына машинамен қамтамасыз етілген өндіріс. - Қалалар мен өмір салты: урбанизацияның артуы, жаппай тұтыну қоғамының пайда болуы, қалалық инфрақұрылымның дамуы. - Ғылым және білім: дәлелге негізделген көзқарас күшейе түсті, жаңашыл технологиялар күнделікті өмірге келді. - саясат және қоғам: демократиялық реформа, әйелдердің құқықтарын кеңейту қозғалыстары, ұлттық мемлекеттер нақтылана бастауы. - Мәдениет: өнерде модернистік бағыттардың пайда болуы, кино, радио сияқты масс-медиа құралдарының пайда болуы. 5) Ескерту - Бұл түсінік әлемнің барлық аймақтары үшін бірдей болмайды. Кей елдерде және аймақтарда қазіргі заманның басталуы ертерек не кешірек болуы мүмкін. Сондықтан 20 ғасырдың басын көбіне «қазіргі заманның бастауы» деп атайды, бірақ кей жерде тарихи кезеңдердің басталуы әртүрлі деп қабылдануы мүмкін. Қысқаша қорытынды - 20 ғасырдың басындағы дәуір қазіргі заман деп аталады, себебі бұл уақытта ғылым, технология, өндіріс, қала өмірі, білім және саяси қоғамдастықтар түпкілікті өзгеріп, бұрынғы дәстүрлі қоғамнан жаңаша, модернистік бағытқа өсті. Бұл өзгерістер әлемді тұрақты түрде байланыстырды және адамдардың күнделікті өмірін түбегейлі өзгертті. Егер қажет болса, осы тақырыпқа арналған қысқа жауап үлгісін (мұғалімге арналған үлгі сөйлемдер) да дәйектеп көріп, бірнеше жолдан тұратын жазба нұсқасын ұсынамын. Сондай-ақ сұрақтарыңыз болса, айтыңыз — қарапайым тілмен қосымша мысалдармен түсіндірейін.