Осы кестені толтыр бірақ жауабын өте қвсқа болсын

Түсінік:

• Өлең жолдарынан әр жолдағы кейіпкерлердің мақсатын анықтап, олардың әрекетін қысқа түрде бағалаймыз.
• Әр жол бойынша: 1) кейіпкер кім? 2) оның мақсаты қандай? 3) қандай әрекеттер жасады? 4) осы әрекеттерін қалай бағалар едік?

Зерттелген үзінділер бойынша толтыру үлгісі (қысқа, нақты түрде):

1. Жырдан үзінді: «Жол көрмеген жас бала, Тәуекел, Алла, құдай деп, Өркімге тәңірі пана деп, Жайыққа кетіп барады.»

• Кейіпкердің мақсаты: қауіп-қатерге қарамастан қауіпсіз жерге жету, тірі қалу.
• Кейіпкерлердің іс-әрекетін бағалау: тәуекелге барып, қақпақтай жағдайға ұшырауы мүмкін; сенімге сүйенуі моральдық жағынан оңтайлы, бірақ тәуекелі жоғары.

2. Жырдан үзінді: «Жол тосып, Қособада жатқан алдым, Біреуді мергендікпен аттап алдым. Өзім батыр болған сон, кімді айыным? Өлтіріп Төленген, атты алдым.»

• Кейіпкердің мақсаты: өмір сүру үшін немесе көзге түсу үшін қарсыласты жеңіп, бастығын иелену (батыр ретіндегі мәртебені алу).
• Кейіпкерлердің іс-әрекетін бағалау: өлімге алып баратын күш қолдану этикалық тұрғыдан әділ емес; мақсатқа жету үшін жасалған әрекет зиянды және моральға қайшы.

3. Жырдан үзінді: «Базарбайдың Төлеген, Жайыққа қарап жол тaртып, Алладан пэрмен тілеген, Жайық пен Теңіз арасында Үш айшылық жол екен.»

• Кейіпкердің мақсаты: ұзақ сапармен жолын жалғап, қауіп-қатерден алынған көмекке сүйеніп мақсатқа жету; Аллаға тілеп, жолды табу.
• Кейіпкерлердің іс-әрекетін бағалау: рухани күшпен, сабырмен алға жылжу; мақсатқа адалдықпен жетуге ұмтылу – оң және көркем әрекет.

4. Жырдан үзінді: «Жібекпен Шегені Илгері қара жолдап, Келетін кеп қалмақтың Жолын тосып Сансызбай, Келденен тартып тұрады.»

• Кейіпкердің мақсаты: қалмақтардың жолын тосып, жолдаған қауіп-қатерді болдырмау, қорғану.
• Кейіпкерлердің іс-әрекетін бағалау: батыл әрекет, қорғанысқа бағытталған іс-әрекет; қоғамға пайдалы, бірақ өзгеге қарсы күш қолдану тұрғысынан күрделі болуы мүмкін.

Егер мәтіннің нақты толық көшірмесі берілсе (әр жолды нақты оқып), әр stanza үшін мақсаттары мен бағалауларды дәлме-dдәл мәтінге сүйене отырып толтыруға толық мүмкіндік бар. Қажет болса, мәтіннен дәлдігін ескере отырып толық, нақты бағаға келтіремін.