Ինչով է պայմանավորված քարտեզների բազմազանությունը

Իմացնենք, թե ինչն է որոշում քարտեզների բազմազանությունը. սա ընդհանուր, միջին դպրոցական մակարդակով պարզված շարադրություն է, քանի որ չի նշված կարողությունների առարկա կամ դասարան: Եթե մի քանի բառով տրված հարցի պատասխանը - Քարտեզների բազմազանությունը պայմանավորված է նրանց գործառնական նպատակներով, չափի սանդղակով, տվյալների աղբյուրներով, դասավորության և ստացվող տպավորության ձևաչափով, քարտեզի Projections-ով, ինչպես նաև տեխնոլոգիական հնարավորություններով և օգտագործողի պահանջներով: Ելքի քայլ առ քայլ բացատրություն 1) Արդյունքի նպատակն (Ինչ համար են պատրաստվում քարտեզները) - Օրինակներ. - Նավիգացիոն քարտեզներ (ուղիների խոշոր շերտեր, նավարկություն): կարևորվում է հստակ գիծն ու չափը,Legenda պարզ է. - Թեմատիկ քարտեզներ (բնակչություն, ջուր, երեխաների մեծություն, կլիմա): անպայման ընդգրկվում են տվյալ միքի համապատասխան գրաֆիկական նշաններ և գույնի սիմվոլաբանություն. - Ուսուցական/էական քարտեզներ: հնարավոր է ավելացվեն հարցումներ, հատվածներ, խմբված տվյալներ. - Ուրիշ հաշիվներ՝ ինչու տարբեր են. - քարտեզը պետք է պատասխանի կոնկրետ խնդիրներին (Որտե՞ղ է խոշոր քաղաքը, որտեղ խիստ աղմուկ կա, որտեղ կան տագնապային ռիսկեր): հետևաբար տարբեր խնդիրների համար կհայտնվի տարբեր տեսակի քարտեզներ. 2) Մասշտաբը (scale) և խոշորացում - Մեծ մասշտաբի քարտեզներ (օր. 1:1,000 – 1:10,000) կարող են դրսևորել շատ մանր տվյալներ (ճանապարհներ, գագաթներ, տեղանքի դետալներ). - Փոքր մասշտաբի քարտեզներ (օր. 1:1,000,000 և ավելի) ներկայացնում են ավելի համապարփակ տեղեկություններ (երկիրը կամ թագավորությունները), բայց մանր դետալ չի կարող կարդալ լինել. - Հետևանք. մասշտաբի տարբերությունն է հիմնական տարանջատող գործոնը նկարների էությամբ և օգտագործման ունակության մեջ. 3) Տարբերակներ և տարրեր (Տարբեր տեսակի քարտեզներ) - Թեմատիկ քարտեզներ (չափանիշներ): բնակչություն, գյուտերը, արդյունաբերությունը, ցանցերը, քիմիական ռեսուրսները, կլիման և այլն. - Տոպոգրաֆիական քարտեզներ: բնութագրող գույներ և նշաններ, տեղանքի կոորդինատներ, գիծեր, լեռներ, հովիտներ. - Քաղաքական կամ քաղաքական-երեկային քարտեզներ: երկրային գիծեր, սահմաններ, մայրաքաղաքներ. - Կլիմայական քարտեզներ, էկոլոգիական քարտեզներ, գյուղատնտեսական քարտեզներ, տուրիստական քարտեզներ, նախկին քարտեզներ (հետադարձ քարտեզներ) և այլն. - Նավիգացիոն քարտեզներ, իմաստուն սիմվոլներ, ռեցապիկ տիրույթներ. 4) Տեղեկատվության աղբյուրներ և տվյալների կատեգորիա - Վերավոր տվյալներ (եռամասն տվյալներ, հետազոտություններ): քանակական տվյալներ (թիվներ, տոկոսներ) և տիպիկ ցուցանիշներ. - Ստուգված ֆոտոնների և спутниковի տվյալներ: GIS-Աշխատակից տվյալներ, հեռավոր դիտարկման սքաններ. - Գործնական տվյալների աղբյուրներ: կառավարման մարմիններ, վիճակագրություն, քարտեզի արխիվներ. - Տրանզիտորմեքը և տվյալների ճշգրտությունը: ժամանակավոր փոփոխություններ (օրենքներ, սահմաններ), և նոր տվյալների հասանելիություն. 5) Գրաֆիկական և դիզայնի տարրեր - Կարգավորություն (layout) ևLegenda: հստակության բարձրացման համար օգտագործվում են ժամանակավոր սխալները, գույնի խորհուրդներ, նշանների միատեսակություն. - Գույների հարմարեցումը և հասանելիությունը: սև-սև երանգներ, ցင့်եր, կանաչ-կապույտ-դեղին համազդեցություններ, տառաչափի անդրկողությունը. - Համատեղելիություն և կարդալություն: քանի դիզայնը պարզ է, քարտեզն ավելի հասանելի կլինի կրթական նպատակներով. 6) Projections և տարածական խեղաթյուրկում - Օգտագործվող projection-երը նվազեցնում կամ մեծացնում են որոշ թեմաներ. - Equal-area (խորհուրդ է բն. տարածքի հավասար արտացոլման համար). - Conformal (անկյունային կոմֆորմալություն, անկյունների պահպանություն). - Equidistant (հեռավորությունները պահպանող). - Թուրքիայի պրոյեկցիաները կարող են խեղաթյուրկել տարածությունները, ուղղությունները կամ մասերը տարբեր ձեւերով, ինչը կողմնորոշիչ ազդեցություն ունի: Ուստի ընտրությունը կախված է այն մասին, թե քարտեզի ինչ տեսք է պետք. 7) Տեխնոլոգիաներ և մատչելիություն - Հեռախոսի կամ պլանարների վրա էլեկտրոնային քարտեզներ, ԳԻՍ ծրագրակազմեր (ArcGIS, QGIS), օնլայն քարտեզային ծառայություններ (Google Maps, OpenStreetMap): դրանք հեշտացնում են տվյալների հավելումը, վերլուծությունը և փոխազդեցությունը. - Վեբ-քարտեզներ, ինտերաքտիվ դասավորություններ, զոնային տվյալների հավելվածներ: Արդյունքում քարտեզների բազմազանությունը շատ արագ է ձևավորվում, երբ հասանելի են նոր տվյալներ և տեխնոլոգիաներ. 8) Ժամանակային կառուցվածք - Մրցույթները, պատմական քարտեզները, ժամանակի ընթացքում փոփոխվող սահմաններ: քարտեզներ կարող են ցուցադրել տարբեր ժամանակահատվածների տվյալներ (historical maps, time-series datasets). - Ֆոնային պատկերը փոխվում է, տվյալների նորացման արագությունը բարձրանում է. 9) Պատկանշումներ, լեզու և արժեքավոր պայմաններ - Սիմվոլաբարանն ուLegenda-ները կարող են մշակվել տարբեր երկրների մշակութային և քաղաքական պայմանների շնորհիվ. - ՍԲՏ-անվանումներ և ծագող տվյալների ներկայացում, որոնք կարող են պայմանավորել քարտեզի օգտագործումը որոշ ոլորտներում. 10) Հրապարակային և անվտանգության պայմաններ - Գաղափարական էթիկա և իրավաբանական սահմանումներ: տարածական տվյալների հանրայնացումն ի հայտ է բերում տարբեր երկրներում, վտանգավոր տվյալների սահմանափակումներ (օրինակ քաղաքական սահմանի փոփոխություններ, գաղտնի տվյալներ). Կարճ օրինակներ - Թեմատիկ քարտեզ բնակչությանդցուկի (population density) մասին. օգտագործում ենք սիմվոլներ և գույնի շեշտադրություն, որը ցույց է բնակչության տարածման խտությունը: - Քաղաքական քարտեզ: երկրային սահմանի գծերը, մայրաքաղաքների տեղերը և երկրային շրջանների տարբերությունները: - Կլիմայական քարտեզ: ջերմաստիճանի, տեղումների գոտիները ներկայացվում են տարբեր գունային տոնով: - Տուրիստական քարտեզ: ուղիղ և կորը խաչմերուկներ, նշված հետաքրքիր վայրերը, ճանապարհային գիծեր և ՊԵՏԱԿԱՆ կոորդինատներ: Եթե ցանկալի է, կարող եմ պատրաստել մի պարզ օրինակ, որտեղ օգտվեմ մի քանի գլխավոր սկզբունքներից (օր․ օգտագործելով մի քանի մասշտաբներ և տարբեր տեսակի քարտեզներ) և ներկայացնել դրանք որպես փոքր վարժություն կամ տիրույթի լուծում: Ուրեմն, մասնակիցը մի հարցեք, արդյոք ուզում եք հեռու պատասխանը հատուկ թեմայով (օր․人口Density-ով լաբորատոր քարտեզ, կամ լանդշաՖոնային քարտեզներ) և կպատրաստվեմ համապատասխան վարժություններով: