Тур кагандыгы эк не болунгон

Сурооңузга компакт жооп: - Түрк кагандыгы (кээде Köktürk/Көк түрк кағандыгы деп да аталат) — Борбордук Азия аймагында 6-кылымдын орто чени менен түзүлгөн биринчи чоң түрк мамлекеттеринин бири. Башын Бумын Каған коюп, Рурaн каганатын жеңип туруп калды. - негизги өзгөчөлүгү: - Ашина улутунун кага-дар бийлиги менен башкарылган монархия. - Чыгыш жана Батыш түрк кагандыгы болуп 603-жылкы ички күрөштөн кийин экиге бөлүнүп кеткен учур келген. - Түрк-кайраттуу күчкө ээ болгон жана Кытай менен көп учурда кызматташуу же согушуу жолунда болгон. - Эмне үчүн бааланат: - Бүткүл Евразиянын чүйрөгүндөгү көчмөндөрдү бириктирген алгачкы чоң түрк мамлекеттеринин бири болгон. - Жазма жана жазуу-турукка чоң таасир берген: Орхон жазуулары (Bilge Kağan, Kül Tigin, Tonyukuk алардын айкындалышындагы негизги ишмерлер). - Silk Road жолдорунун коопсуздугун көзөмөлдөп, түрк тилинин өз жазуу формасын, тарыхын жана идентичдүүлүгүн түптөгөн. - Кыргызча маанилүү учурлар: - 552-553-жылдары Бумын Каған Рурaн каганатын жеңип, каганатты негиздеген. - 603-жылдардан тартып Шыгы Түрк кагандыгы менен Батыш Түрк кагандыгы болуп экиге бөлүнгөн. - 8-9-кылымдарда ички чыр-чатактар, Кытайдын күчтөнүшү жана Уйгурдар менен башка күчтөрдүн басымы менен таасирлүүлиги азайып, кагандык тарыхый ролдору аяктап калган. Эгер дале кеңири деталдуу тақырып керек болсо (мисалы: ар бир бөлүктүн борборлору, армиялык түзүм, сырткы саясат, экономика), кайсы жаатка тереңирээк карай турганымыңызды айтыңыз — ошол боюнча пункт-макул баяндап берем.