Киіз үй туралы бата және оны кімге айтады сол туралы жазып берші

Иә, мынау киіз үйге байланысты бата туралы қысқаша түсінік пен үлгі мәтіндер. 1) Киіз үйге bата деген не? - Бата (батa) — қазақ халқының ежелгі дәстүрінде қандай да бір орныққан іс іргесін бекітіп, айналаға жақсылық пен береке тілеу үшін айтылатын қысқа дұға-өсиет сияқты сөздер. - Киіз үйге қатысты батаны үйді алғаш тұрғызғанда, шаңыраққа кіру алдында, үйге жаңалық (үйге кірген қонақ, не отбасы мүшелері не туған бала) келгенде тіліне алады. Бата көбіне үй иесі, ақсақал ақсақалдар немесе үйдің қадірлі кісісі тарапынан айтылады. - Бата айтылатын мақсат: үйге тыныштық, аман-сау生活, ырыс-береке, денсаулық, отбасының бірлігі сияқты жақсылық тілектерін білдіру. 2) Бата кімге айтылады немесе кім айтады? - Бата көбіне отбасы мүшелері арасынан шыққан қадірлі кісіге: ақсақал әке-аталар, әже-қария, үй иесі (басты адам) немесе үйге сыйлы келген қадірлі қонақ. - Негізінде бата үйге, шаңыраққа арналады. Оны айтады бандыр-үйге, шаңырақтағы барлық адамға арналған тілектің көрінісі ретінде қабылданады. - Қай тілде айтылады деген сұраққа байланысты діни сезімталдық та бар: кей отбасылар Құдайға, Таңырққа (Тәңірге/Құдайға) тікелей ықыласпен жатады; дінге көзқарасқа сай ақсақалдардың батасы діни тұрғыдан бейтарап немесе Құдайға бағытталған жолмен айтылуы мүмкін. 3) Киіз үйге арналған қысқа бата үлгісі (тәжірибеге ықшамдалған, есте сақтау оңай) Нұсқа 1 – дәстүрлі стильге жақын, қысқа үлгі: - Құдай Тағалам, Жаратқан Ие, мына киіз үйді тыныштықпен қоршап, отбасыға аман-сау өмір берші. - Бұл шаңыраққа бірлік, татулық, береке нұрын төксең екен. - Балаларымыз аман-сау өссін, ата-әже көрімін көріп, үй ішіндегі достық пен ынтымақ ұясына айналсын. - Малды-мүлкіміз мол болсын, дастарқанымыз әрдайым жайқалсын. - Осы үйге батамызды қабыл алып, жақсылықтан жарылқай көрші. - Аумин. Нұсқа 2 – көркем, дәстүрлі көрініс: - Тәңірім-Құдай Тағала, мына киіз үйге тыныштық пен ырыс нұрын төгекші болшы. - Бұл шаңырақта бауырмалдық пен татулық, қызметте ізгілік, өмірде имандылық болсын. - Аталар, әжелер жайқалып тұрғандай, ұрпақ аман-сау өссін, күйеу-жанашырлық, әке-шеше разы болсын. - Құмге, малға береке, егінге мол өнім берші; ауыл-аймақпен ынтымақты болсын. - Есігі әрқашан ашық болсын, батамыз қабыл болсын. - Аумин. 4) Бата қалай айтылу керек? - Дәстүр бойынша әдеттегі тәртіп: шаңырақтың алдына барып, тізе бүгіп, ортаға жақын тұрып, бір-екі ауыздық жылы сөзден кейін айтылса жақсы. - Кітапшаға емес, жүректен шыққан нақты тілектері, қарапайым, түсінікті сөйлемдермен жеткізу маңызды. - Бата айтылған соң, әдетте ортаға құрметпен қарауға, шаңыраққа назар аударып, жақсылық тілей отырып, іс аяқталады. Қысқаша қорытынды - Киіз үйге арналған бата — отбасыға, үйге арналатын игі тілектердің көрінісі. Әдетте бата үй иесін, ақсақалдарды және барлық отбасы мүшелерін қамтып, тыныштық, бірлік, ырыс сияқты ниет‑тілектерді білдіреді. - Оны айтатын адам көбіне үйдің қадірлі болса да, әр отбасының мүшесі болуы мүмкін: ақсақал-әке, әже, үй иесі. Мәтін ретінде жоғарыдағы үлгілерді өз отбасыңыздың тілегіне сай өзгертіп қолдануға болады. Егер қажет болса, сізге нақты бір рәсімге (мысалы, үйді алғаш тұрғызғанда немесе туған балаға арнап) сәйкестендіріп, өзіңіздің отбасыңызға тән бата нұсқасын бір-екі шумаққа дейін қысқартылып жазып бере аламын.