составь конспект на беларуской мове НАРОДНЫЯ ПЕСНІ Народныя песні з'яўляюцца вытокам, шчодрай крыніцай лірыч най паэзіі. Здаўна яны адпавядалі патрэбе чалавека ў выяўленні па…
Составь конспект на беларуской мове НАРОДНЫЯ ПЕСНІ Народныя песні з'яўляюцца вытокам, шчодрай крыніцай лірыч най паэзіі. Здаўна яны адпавядалі патрэбе чалавека ў выяўленні па чуццяў і перажыванняў, сугучных яго настрою. Песня вершаваны твор пе раважна лірычнага або ліра-эпічнага характару, меладычны па сваёй інтанацыі і прызначаваў рытм. ны для спявания. У старажытнасці мастацтва было адаіным і арганічна спалучала ў сабе та нец, гульню, музыку і словы. Вядучую ролю ў агульным танцы-тульні адыгры Паступова з эмацыянальных слоў воклічаў пачалі стварацца цэласныя тэксты. Так нарадзілася харавая песня. Змест песень адпавядаў кан крэтным жыццёвым сітуацыям, таму сярод іх можна выдзеліць каляд ныя, веснавыя, купальскія, жніўныя, вясельныя, жартоўныя, любой ныя. З хору вылучаліся салісты першыя паэты лірыкі, якія ўмелі змяняць тэкст, рабіць яго больш прыгожым і выразным, перадаючья словамі свае мары і спадзяванні. Калі пісьменнасці яшчэ не было, песні перадаваліся вусна ад чалавека чалавеку, ад старэйшых малод-шым. У памяці пакаленняў заставаліся самыя яркія, удалыя варыян ты, у якіх кожнае слова, кожны вобраз былі адшліфаваны народнай мудрасцю і талентам.
Народныя песні (конспект для 8 класа, літаратура)
- Што такое народныя песні
- Народныя песні — гэта творы, створаныя народам, якія выражаюць думкі, пачуцці, жыццёвыя сітуацыі чалавечага быту.
- Яны маюць выразную мелодыю і рытм, прызначаныя для спеву, часта — для супольнага выканання.
- У старажытнасці песні спалучалі танец, гульню, музыку і словы; выкананне было важнай часткай культуры.
- Паходжанне і развіццё
- Першапачаткова песні перадаваліся вусна паміж людзьмі з пакалення ў пакалення.
- У дадзенай традыцыі з часу ператвараліся ў цэлыя тэксты: эмоцыі, вопыт і думкі народных мас ператвараліся ў песню.
- З развіццём песні сталі больш звязанымі з рознымі жыццёвымі сферамі: калядныя, весняныя, купальскія, жніўныя, вясельныя, жартоўныя і інш.
- Свая роля застаецца — старажытная песня пачынае як народная праява, а потым ствараецца часта харавая (групавое) форма выканаўцы.
- Асноўныя рысы
- Твары лірычна-эпічнага характару: песня можа выяўляць лёгкую лірыку, але таксама мець і эпічныя матывы, якія распавядаюць пра падзеі.
- Мелодыя і інтанацыя — мяккая або распаўсюджанае мелодычнае тварэнне, што забяспечвае спяванне.
- Вобразнасць: багатыя вобразныя сродкі, сімвалічныя зграі і параўнанні, якія адлюстроўваюць народную мудрасць.
- Эмацыянальная сіла: песні выказваюць розныя настроі — радасць, сум, надзею, любоў.
- Віды народных песень
- Калядныя (роду даступныя зімой, на Каляды)
- Веснавыя (абраджэнні вясны)
- Купальскія (на Купалы)
- Жніўныя (сельскагаспадарчыя, сабраныя пасля жніва)
- Вясельныя (цэнтральна-захавальныя для сямейнага свята)
- Жартоўныя/жартлівыя (з гумарам і творчым гумарам)
- Любоўныя і інш. (разнастайныя тэмы, уключаючы любоўныя сюжэты)
- Структура тэксту і мова
- Тэксты часта маюць сцісле ў сабе фрагменты, паўторы, рыфмаванне.
- Архаічныя словы і каларытны народны лексікон: устаўныя вобразы, народныя метафары і сімвалы.
- Творы з’яўляюцца цэласнымі, нярэдка з канкрэтнай тэматычнай сувяззю з жыццём (сям’я, земляробства, святы, абрады).
- Мова традыцыйна простая для запамятвання, але багатая на народныя звычкі і моўныя асаблівасці.
- Роля выканаўцаў і формы выканання
- Выканаўцы маглі быць групай (хавая песня) або салавым выканальнік (персанальны аўтар-песеньнік, які мог умець змяняць тэкст).
- Салёны паэты-лірыкі вымагалі адзіную мову, але часта тэксты вар’іраваюцца і адаптуюцца да выканання.
- Ваванне песень адбывалася ў народных святах, абрадах, бясплатна ўсіх членаў суполкі.
- Значнасць народных песен
- Захаванне мовы і культурнай памяці: песні зберагаюць лексіку, выразы і сэнсы, якія могуць зникнуць з штодзённага ўжытку.
- Выхаванне і нацыянальная свядомасць: песні фарміруюць агульнае светаўспрыманне, маральныя каштоўнасці, прыкладныя паводзіны.
- Разнастайнасць тэм і сюжэтаў дапамагае зразумець жыццё народа ў розныя эпохі.
- Як аналізаваць народную песню (практычны план для заняткаў)
- Вылучыць сюжэт і галоўных герояў, калі ёсць.
- Звярнуць увагу на мову: лексіка, фразеалогія, абрады, сімвалы.
- Звярнуць увагу на мастацкія сродкі: паўторы, рыфма, трапныя вобразныя сродкі.
- Вызначыць тэму і мэты песні: радасць жыцця, прагляд сітуацыі, мара ці надзея.
- Разгледзець функцыі песні ў народным жыцці: як яна вырашае камунікатыўныя функцыі, выхаванне, запамінанне.
- Паспрабаваць прааналізаваць форму: ці простаalaya вектарная рытміка, ці ёсць паўторы, які тып тэксту (лірычна-эпічны).
- Кароткі вынік
- Народныя песні — важны цэнтар беларускага культурнага і літаратурнага жыцця, крыніца лірікі і народнай мудрасці.
- Яны адлюстроўваюць жыццёвыя сітуацыі, традыцыі, святы і адносіны людзей да свету.
- Працуючы з імі, вучні засвойваюць народную мову, развіваюць увагу да мастацкіх сродкаў, развіваюць уяўленне і крытычнае мысленне.
Дадатковыя заRemember
- Практыка: Прааналізуйце тэксты некалькіх тыпаў песень (калядныя, купальскія, вясельныя): зверніце ўвагу на мову, тып сюжэту, асноўныя вобразы.
- Працуйце над сацыяльна-мастацкіх і моўных асаблівасцей: як песня перадае народныя звычаі, як яна выяўляе жыццёвыя намеры.
Гэта конспект, які дапаможа зразумець асноўныя ідэі народных песень, іх ролю ў гісторыі беларускай літаратуры і культуры, і як іх аналізаваць на ўроку.
