В-тапсырма. Мәтінді түсініп оқы. Мәтінде қандай мәселе көтерілгенін анықтап, стилін айт. Балама энергия энергияны табиғи шикізаттан емес, қоршаған ор-таны уламайтын, таза табиғи…
В-тапсырма. Мәтінді түсініп оқы. Мәтінде қандай мәселе көтерілгенін анықтап, стилін айт. Балама энергия энергияны табиғи шикізаттан емес, қоршаған ор-таны уламайтын, таза табиғи жолмен өндіретін энергия. Балама энергия нездеріне: күн, жел, су, биоотын және геотермальды энергетика жатады Әлемде көптеген елдер энергетикалық дағдарыстан шығу үшін балама энергияны пайдаланады. АҚШ, Канада, Англия, Қытай, Жапон елдері ба-лама энергияны пайдаланады. Күн энергиясы - дәстүрлі емес энергияның бір түрі. Оны пайдалану кездейсоқ емес. Күн энергиясы бітпейді әрі экологияға қатер келтірмей-ді. Сондықтан бұл жаңашыл идеяның болашағы үлкен. Күн - Жердегі тірішіліктің болуына, өзендердің ағуына, желдің соғуына, өсімдіктің өсуіне тікелей әсер ететін бірден-бір энергия көзі. Мұнай, газ, көмір де Күннің арқасында пайда болған. Адамзат Күн энергиясының шамамен он мыңнан бір бөлігін ғана пайдаланады екен. Күн энергиясының 1%-ын ғана пайда-ланса, адамзат бірнеше ғасырға дейін энергетика мәселесін шешеді. Біздің елімізде балама энергияны пайдалану кең тараған жоқ. Мамандардың сараптамасы бойынша, елімізде балама энергияны пайда-лану 1% екен. Оны тарату болашақтың ісі.
Түсінік: мәтінді оқып, мәселені тану және стильді анықтау
- Негізгі идея (мәселе көтерілген тақырып)
- Мәтінде балама (renewable) энергияның маңызы, оның табиғи шикізатсыз өндірілуі және экологиялық таза болуын түсіндіреді.
- Әлем елдерінің балама энергияны пайдалану тәжірибесі беріледі, бірақ біздің елде оның деңгейі өте төмен – шамамен 1%.
- Мәтіннің негізгі мәселе болып тұрғаны: энергетикалық дағдарыстан шығуға балама энергияны кең көлемде пайдалану қажеттігі және елде оның әлеуетін арттыруға қатысты мәселелер.
- Мәселе көтерілудің мазмұны
- Балама энергия көздері неге маңызды екенін дәлелдеу (күн, жел, су, биоотын, геотермалдық энергия сияқты көздер).
- Құбылыстың тиімділігі мен болашақтағы перспективалары туралы болжамдар (күн энергиясының бітпейтіндігі, экологияға зиянсыздығы).
- Қазіргі әлемдік практиканы мысалға келтіріп, еліміздегі төмен деңгейін атап көрсету және болашақта тарату қажет екенін нақтылау.
- Автордың ұстанымы (позиция)
- Автор балама энергияны пайдалану қажет екенін қолдайды және оның болашағы ашық екенін айтады.
- Күн энергиясының артықшылықтарын акцентті түрде көрсетеді (ұзарған өндіру көзі, экологияға қауіпсіздік, әлемдік тәжірибе).
- Елімізде балама энергияны көбейту қажеттігін, бірақ қазіргі уақытта таралуының төмен екенін нақтылап, алға қойған мақсат ретінде “болашақтың ісі” деген үндеу білдіреді.
- Стиль және тілдік көріністер
- Стиль: ақпараттық-үңгімелі (expository)/ақпараттық-ұйымдастырушылық стиль. Мәтіннің негізгі ақпаратын берумен қатар, балама энергияның артықшылықтарын сендіруші көзқараспен көрсетеді.
- Тілдік ерекшеліктер:
- Фактіге сүйенген сипаттар: балама энергияның түрлері, күн энергиясының қасиеттері, әлем елдерінің тәжірибесі.
- Позитивті, үмітпен аяқталатын tone: болашаққа оң көзқарас, таралуының мүмкін екенін көрсету.
- Қортындылау және дәлелдер арқылы сендіру: “балама энергияны пайдалану қажеттігі” туралы ұстанымды бекіту.
- Қысқаша қорытынды
- Мәтінде көтерілген негізгі мәселе – энергия дағдарысынан шығудың жолы ретінде балама энергияны кең қолдану қажеттігі және еліміздегі қазіргі төмен деңгейі (ұсынылған 1%) туралы.
- Тақырыптың стильі – түсіндіру-ұсыну бағытындағы ақпараттық стиль, кей тұстарда сендірулік элементтер бар.
- Құндылығын тексеруге арналған сұрақтар (оқу-тапсырмаға көмегіші)
- Мәтінде қандай проблемаға ерекше назар аударылған?
- Балама энергия көздері қандайғыр түрлері аталған және олардың артықшылықтары қандай?
- Неліктен автор балама энергияның таралуын қажет деп санайды?
- Қандай дәлелдер арқылы күн энергиясы туралы оң көзқарас білдірілген?
- Еліміздегі балама энергияны қолданудың қазіргі деңгейі қандай және оның болашағы туралы не айтылған?
Егер қажет болса, осы мәтінді бойынша нақты сұрақтарға жауап дайындап беремін (мысалы: негізгі идеяны қысқаша жаз, автордың позициясын дәлелдермен көрсет, стильді 2–3 сөйлеммен сипаттап бер).
Обсуждение
2 сообщенияБалама энергия энергияны табиғи шикізаттан емес, қоршаған ор-таны уламайтын, таза табиғи жолмен өндіретін энергия. Балама энергия нездеріне: күн, жел, су, биоотын және геотермальды энергетика жатадыӘлемде көптеген елдер энергетикалық дағдарыстан шығу үшін балама энергияны пайдаланады. АҚШ, Канада, Англия, Қытай, Жапон елдері ба-лама энергияны пайдаланады. Күн энергиясы - дәстүрлі емес энергияның бір түрі. Оны пайдалану кездейсоқ емес. Күн энергиясы бітпейді әрі экологияға қатер келтірмей-ді. Сондықтан бұл жаңашыл идеяның болашағы үлкен. Күн - Жердегі тірішіліктің болуына, өзендердің ағуына, желдің соғуына, өсімдіктің өсуіне тікелей әсер ететін бірден-бір энергия көзі. Мұнай, газ, көмір де Күннің арқасында пайда болған. Адамзат Күн энергиясының шамамен он мыңнан бір бөлігін ғана пайдаланады екен. Күн энергиясының 1%-ын ғана пайда-ланса, адамзат бірнеше ғасырға дейін энергетика мәселесін шешеді. Біздің елімізде балама энергияны пайдалану кең тараған жоқ. Мамандардың сараптамасы бойынша, елімізде балама энергияны пайда-лану 1% екен. Оны тарату болашақтың ісі. найди стиль и проблему
Стиль:
Мәтін ақпараттық-аналитикалық стильде жазылған. Ол ғылыми және техникалық терминдерді қолдана отырып, балама энергия тақырыбын оңай түсінуге мүмкіндік береді. Мәтінде фактілер мен аргументтер арқылы балама энергияның маңыздылығын көрсетуге бағытталған. Оқырманға ақпарат беру, талдау жасау және пікір қалыптастыру – автордың мақсаты.
Проблема:
Мәтінде көтерілген негізгі проблема – әлемдік энергетикалық дағдарыс және Қазақстандағы балама энергияның (renewable energy) төмен деңгейдегі пайдаланылуы (1%). Мәселенің өзектілігі – экологиялық таза энергия көздерін пайдалану арқылы энергетикалық мәселелерді шешу, болашақта ұлттық экономика мен экологияның тұрақтылығын қамтамасыз ету. Հանրдық сұраныс пен ғылыми прогресс контекстінде балама энергияның кең таралуы қажеттілігі туралы мәселе шығады.
