Эфир майын алуу үчүн өсүмдүктөрдү көбүнчө тоо-өлкөдө, таза абада, пестицидсиз өстүрүү керек. Кыргызстанда чакан ишканалар жана кооперативдер эфир майын лаванда, ромашка, мята жана…

Суранычыңызга түшүндүм. Кыргызстанда лаванда, ромашка, мята жана шалфей өндүрүү үчүн көпчүлүк учурда тоо-өлкөла жасалган, таза абада өсүрүлгөн аймактар жакшы шартта болот. Бирок кайсы региондо конкреттүү жобо түзүүнү төлөмдө аймактын климаттык өзгөчөлүгү абдан роль ойнойт. Эң чоң жардам бере турган ой-тематтар:

• лаванда үчүн күнөскан, кургакчыл жана дренажы жакшы жерлер керек (ылдам кургакчыл климат, көп күн): көбүнчө токойдон алыс жайгашкан тоолуу- өрөөн аймактары ылайыктуу
• ромашкага көбүнчө ар кандай аймактар да ылайыктуу, бирок сугатка жетиштүү шарттар керек
• мята суусуу жана нымдуулукту жакшы көрөт (ирригация же суза каналы бар аймактар)
• шалфей күндүзү жакшы күйүп, кургакчыл, ашыкча суусуз аймактарды жакшы көтөрөт

Сизге так регионду айтыш үчүн, аймактын так атын жана төмөнкү суроолорду бере аласызбы?

• аймактын аты жана бийиктиги (м),
• ирригация барбы (жана суунун булагы кандай)?
• базарга жетүү мүмкүнчүлүгү кандай (өндөрдү кайда сатасыз/сатуу рыногу барбы)?
• аймактагы топография (тоскоолчу токойлору барбы, желдетүү кандай)?

Жалпы Кыргызстандын ичиндеги региондарды жалпы көз карашта карай турган болсок:

• Чүй облусу (Бишкек-Чүй көөдөнү, Тоолуу этектери): өрөөндөрдө ромашка жана мята үчүн жакшы шарты бар; лаванда үчүн күн нуру жана кургакчылдык керек болсо тандаганыңыз жакшы.
• Ысык-Көл облусу (тоолуу жайлардын айланасы): күндүзү жылуу, шамалдуу аймактар лаванда жана шалфей үчүн жакшы мүмкүнчүлүктөрдү берет; ромашканы да аймактагы աղар сугат менен өстүрсө болот.
• Нарын облусу (тоолуу этек, жазгы жайлар): лаванда үчүн жакшы кургакчыл шарттар, мята үчүн ирригация болушу шарт; ромашкада да жакшы өнүү мүмкүн.
• Жалал-Абад облусу жана Баткен өңдүү күндүү, кургакчыл жайлар: шалфей үчүн жакшы, лаванда үчүн да мүмкүндүк бар; ирригация бар болсо жакшы чыгымды берет.
• Ош облусу (тоолуу аймактар жана даралтуу өрөөндөр): шалфей, ромашка жана мята үчүн кеңири мүмкүнчүлүктөр; ысык жаздар лаванда үчүн да ылайыктуу шартты түзөт, эгер суунун жетиштүү шарттары болсо.
• Талас облусу: жайыттуу аймактар, ромашка жана лаванда үчүн мүмкүнчүлүктөр бар; сугатка көз караш менен жакшы баштама.

Эгер керек болсо, мен ар бирCrop үчүн практикалык pilot-жоба үчүн конкреттүү регионду түзүп, аймактын аба-ырайы, бийиктик диапазону, сугат мүмкүнчүлүктөрү жана базар талаптарын эске алып, конкреттүү план түзүп бере алам. Коопсуз болуу үчүн, кайсы региондо пилот баштоону кыялдандыңыз—Чүй, Ысык-Көл, Нарын же башка регионбыларды айтыңыз, ошого ылайык мен так регионго негизделген кеңештерди берип кетем.