Вось як можна запоўніць прапанаваныя схемы на экалагічную тэму на беларускай мове. Падаю і тлумачэнне крок за крокам і самі прапановы.
Як разглядаць схемы:
- Да прыкметы [ мусіць, =-] або [=-] – гэта выбар паміж выразам з МУСІЦЬ (мусіць) і нейкім іншым экалагічным выразам. У прыкладзе мы выбралі пачатак з “мусіць”.
- [=-], і [-=], але [-=] – тры часткі ў тэксце: першая частка (пачатак), затым падключэнне “і” і другая частка, потым “але” з трэцім кампанентам. У прыкладзе склалі тры часткі загадзя: мы запоўнілі першую частку агульнай ідэі, другую – дзейнасць, трэцій – перашкода/абмежаванне.
- [=-], затое [=-] – дзве часткі, якія разглядаюць адзін-аднога роўnávаннем.
- ці [=-], ці [=-] – адзін запаўнен здзён паміж двума альтэрнатыўнымі варыянтамі.
Прыклад запоўненых сінтаксічных схем на беларускай мове (экалагічная тема):
Мусіць захоўваць прыроду, або мы страцім рэсурсы для наступных пакаленняў.
Мы павінны сартаміраць смецце, і скараціць выкіды парніковых газаў, але без адукацыі насельніцтва гэта не атрымаецца.
Аднаўляльныя крыніцы энергіі зніжаюць выкіды, затое патрабуюць інвестыцый.
Ці мы зменім звычкі, ці працягнем спажываць пластык?
Крытэрыі праверкі (што тут важна для школьнага заданьня):
- Правільная граматыка і мова: усе прапановы гаюць па-беларуску, без сур’ёзных памылак.
- Экалагічная тэматыка: надана зразумелая ідэйная суразважнасць: зменшэнне выкідаў, раздзельны збор, аднаўляльныя крыніцы і змяненне спажывання.
- Структурнае адпаведнасць схемам: кожная прапанова адпавядае пэўнай схемы (1–4).
Калі хочаш, можу дадаць яшчэ некалькі варыянтаў для кожнай схемы або адаптаваць тэксты пад канкрэтны ўзрост/клас (напрыклад, для 7-8 класа ці 9-11 класа). Скажы, якой узрост ці ўзровень складанасці табе патрэбны.