"Opowieść wigilijna” 1. Duch Marleya Co zobaczył z scrooge się w Kołatce drzwi swojego domu? jak zareagował na ten widok? Opisz wygląd ducha Jakuba Marleya. Jaką naukę na temat…

Oto zwięzłe opracowanie na podstawie Opowieści wigilijnej Charlesa Dickensa. Pytania podzielone są na dwie części zgodnie z kolejnością duchów.

1. Duch Jakuba Marleya

• Co zobaczył Scrooge w Kołatce drzwi swojego domu? Jak zareagował na ten widok?

  • Scrooge zobaczył twarz Jakuba Marleya w kołatce przy drzwiach. Zaskoczony i przerażony, początkowo reagował mieszanką lęku i niedowiarzenia; ocknął się wtedy, że to nie jest zwykłe wystąpienie, lecz zapowiedź czegoś nadprzyrodzonego.

• Opisz wygląd duch Jakuba Marleya.

  • Marley ukazuje się jako duch uwięziony w ciężkich łańcuchach, z których dzwonią. Nosi ciężką, czarną pelerynę i ma przy sobie łańcuchy z kluczami i skrzynką z pieniędzmi, symbolizujące grzechy jego życia: chciwość, bezduszność wobec bliźnich.

• Jaką naukę na temat postępowania wobec bliźnich wygłosił duch?

  • Główna nauka: człowiek powinien mieć ludzkość za swoją „sprawę” (Mankind was my business). Brak współczucia i hojności prowadzi do duchowej kary i samotności, nawet po śmierci. Marley ostrzega przed zamykaniem się na los innych ludzi.

• Jakie grzechy Marley popełnił za życia? Przed czym ostrzegał Skrooge’a?

  • Marley popełnił przede wszystkim chciwość i egoizm, skrajną oszczędność kosztem bliźnich. Nie dbał o innych (nie pomagał ubogim, nie wspierał współpracowników). Ostrzegał Scrooge’a przed tym samym losem: jeśli nie zmieni swojego postępowania, również on zakończy w kajdanach w wiecznym „pośmiertnym” żalu.

• Co zapowiedział duch?

  • Zapowiedział, że Scrooge zostanie odwiedzony przez trzy duchy: Przeszłych, Obecnych i Przyszłych Świąt Bożego Narodzenia. Dla uratowania własnego życia i duszy musi przyjąć ich przesłanie i dokonać przemiany.

• Dokąd na koniec udało się duch Marley’a? Co zobaczył Scrooge, gdy wyjrzał przez okno?

  • Marley odchodził ku dalej idącej, mrocznej ścieżce „światów zmarłych”; Scrooge patrzył przez okno na zimną, mglistą ulicę Londynu – widok nocny miasta w surowej zimowej pogodzie. Z widoku wyłoniła się groza i świadomość, że coś nadnaturalnego nawiedza jego dom i życie.

2. Duch Przeszłych Świąt Bożego Narodzenia (Dawnych Świąt)

• Opisz wygląd ducha (Duch Przeszłych Świąt)

  • Duch Przeszłych Świąt Bożego Narodzenia ukazuje się jako subtelna, eteryczna postać, bardziej świecąca niż widziana: ma jasny, niemal rudowłosy lub złocisty blask otaczający postać, nosi jasną szatę lub tunikę i trzyma w ręku płomień/lamę, która rzuca światło na obrazy przeszłości. Jego aura jest jasna, ale przy tym kojąca i jednocześnie odrealniona, co podkreśla, że patrzy się w skrywane wspomnienia.

• Omów obrazy w przeszłości ukazane przez Ducha

  • Scena z dzieciństwa Ebenezera Scrooge’a: młody Scrooge, samotny w internacie, zanim stał się zimny i zdystansowany – duch pokazuje, że w młodości istniała możliwość radości i więzi z innymi.
  • Obecność i miłość siostry Fan: ukazuje rodzinne ciepło, które Scrooge kiedyś miał, a które z biegiem lat się ulotniło.
  • Fezziwig’s Christmas party: czas, gdy młody Scrooge obserwował hojność i dobroć swojego pracodawcy (Fezziwiga). To przeciwieństwo jego późniejszej skąpstwa; pokazuje, jak dobra zabawa i serdeczność wpływają na ludzi.
  • Zmiana nastroju Scrooge’a podczas utraty miłości: Belle (jego ukochana związana z młodzieńczymi planami) opuszcza go z powodu jego coraz większej chciwości. To scena, która ukazuje punkt zwrotny: zdrada marzeń i możliwości szczęścia w imię zysków.
  • Ogólna myśl przewodnia: przeszłe wspomnienia przypominają, że niegdyś Scrooge miał możliwość wyboru, że mógł być człowiekiem o większym sercu. Te obrazy mają skłonić do refleksji nad procesem stawania się skąpym i obojętnym wobec innych.

Uwaga na kontekst egzaminacyjny

• W wielu wersjach literackich i filmowych występują także Ducha Obecnych Świąt (który pokazuje, co dzieje się w rodzinach i w świecie tu i teraz) oraz Ducha Przyszłych Świąt (który pokazuje możliją przyszłość, jeśli nic się nie zmieni). Powyższe odpowiedzi skupiają się na Marleyu i Ducha Przeszłych Świąt. Jeśli chcesz, mogę przygotować także streszczenie dotyczące Ducha Obecnych i Ducha Przyszłych Świąt (wygląd, sceny, ich morał i konsekwencje dla Scrooge’a).