1. Синоним созду белгиле А) Ойдо- томон-ылдый Г) ысык суук жылуу В) жаан- жамгыр ношор 2. Создордун маанисин белгиле. Байлык. дунуйо. Оокат А) Омонимдер Б) синонимдер В) антонимдер Б) ат-ок-от Г) коп маанилуу создор 3. Омоним создордун тизмегин белгилениз А)жуз, кат, жаз, тарт Б) саат-сат, жан- жаан В)жоон жон, кон-коон 4. Омоним создордун тизмегин белгилениз Г) алма, акча, аста, ачка А)Жаз, жай, кой Б) киши, журок, саат В) керемет, асман, балта П тегерек, тоголок, тогорок 5. Антоним создорду белгилениз А) узун-бийк Б) кун-тун В) тез-бат Г) таттуу-катуу 6. «тез» созунун антонимин белгилениз 7. Зат атоочтун грамматикалык тузулушуно карай болунушу А) ылдам Б)бат В)жай Гутездет Б)жонокой жана татаал А) энчилуу жана жалпы Г) туунду жана тубаса В) колтук жана таандык Б)И, Арабаев, Жусуп Баласагын, Барпы 8. Энчилүү аттарды белгилениз Г) С.Чокморов, журнал, кино А) мектеп, класс, окуучу Б) «Манас» эпосу, таш комур В) «Улан» кинофилми, жол башчы В) Бишкек, студент, жол 9. Кошмок соз турундогу энчилуу зат атоочторду белгилениз Г) Эркин агай, Барпы ырчы А) Жаныл Мырза, Шабдан баатыр 10. Ээрчишуу байланышта болгон суйлом мучолорун белгилениз. Б) аныктооч менен аныкталгыч А) баш жана айкындооч мучолор ) баяндооч менен ээ 11. Берилген соз айкашынын байланышуу жолун белгилениз. БИЗ БЕРИЛИП ИШТЕЙБИЗ. В) ээ менен айкындооч Г 6) башкаруу байланыш А)таандык байланыш ) ээрчишуу байланышы В)ыкташуу байланышы г 12. «айылга баруу» соз айкашынын байланыш жолун белгилениз. А) таандык Б) башкаруу В) ыкташуу г) ээрчишуу 13. Таандык байланыштагы соз айкашын белгилениз А) темир жол Б) китепканага бардык В) мектептин бакчасы Г) биз келдик 14. Ыкташуу байланыштагы соз айкашын белгилениз А) ) келгендерден суроо 5) сенин алман В) ажарлуу адам Г) жылдызды саноо 15. Комускодо калган суйлом ээсин белгилениз: Эмнеге келбейт экен ? А) ал Б) биз В

Кечиресиз, тапшырмаңыздагы айрым варианты жазылышында теңсиңиздер бар экен. Тексттеги кээ бир суроолор толук жана түшүнүктүү эмес болуп турат (айрып жазуудан улам ката кеткендей). Так жооп бере алмакчин, эгер текстти кайрадан оңдоолоруңуз же төмөнкүдөй маалыматты берсеңиз, мен ар бир суроого кадамдагы түшүндүрмө менен так жооп берейин: - 1) Ар бир суроодо кайсы вариант туура жазылганын тактап берип аласызбы? Мисалы: суроонун калыбы “1. Синоним созду белгиле” экен, андан соң А, Б, В, Г төрт вариант бар болсо, кайсы сөздөрдү салыштыруу керек экенин тактаңыз. - 2) Кайсы тилде жазылган жана кириллица/латиница пайдалана турганын тактап бериңиз (укулуучу киргизүү менен айрым сөздөрдүн жазылышы өзгөрүп кетет). - 3) Тизме менен берилген пункттардагы айрым варианттарда орфографиялык кризис бар экен (мисалы 2-бөлүмдөгү “Б) ат-ок-от” же 3-бөлүмдөгү “А)жуз, кат, жаз, тарт” сыяктуу). Эмне туура киргизүүнү кааласаңыз, тактап бериңиз. - 4) Эгер мүмкүн болсо, суроолорду кайра жөнөтүп, мен алардын ар бирине жеке-чарт түшүндүрмө менен жооп берейин. Сиздин максатınız “Понять” экендигин эске алып, азыркы абалга ылайык өздөп түшүндүрмө жана жалпы түшүндүрүү менен жардам берейин. Эми ошолорду пайдаланып, элементар түшүндүрмө менен кетейин. Кыскача түшүндүрмө: негизги туюндулар (кыскача белгилеп койсом) - Синонимдер (синоним сөздөр): мааниси бирдей же жакын маанилүү сөздөр. Мисалдар: кыргызча – ысык жана жылуу (ыйык чектелген контекстте), жаан жана жамгыр (көбүрөөк жашоодо тең маанилүү). Тескери, колдонуу учурунда ушундай сөздөрдү алмаштырып колдонулушу мүмкүн. - Антонимдер (антоном сөздөр): бири-бирине каршы мааниге ээ сөздөр. Мисалдар: кун – түн (day – night), тез – баягы/акырын (fast – slow). Контекстке жараша антонимдердин тең салмактуу түрлөрү болот. - Омонимдер (көп туюндар): айрым эле жазылышы башкача мааниге ээ сөздөр. Мисалы, кыргызчада ай деген сөз кайсы учурда “ай” айкыны? (moon) же “мен” же башка окшошу маани берет деп талдоо жүргүзүлөт; же “жаз” жазуу (to write) менен жазгы сезим (season) мааниси көптөгөн учурларда амандашуу менен айкалышы мүмкүн. - Энчилүү аттар (proper nouns): ата-энесинин аты, шаар, көркөм чыгарма аты ж.б. Жалпы учурларда өзгөчө такталып жазылган անունдар энчилүү ат деп саналат. - Зат атооч (суйуп аттоо): заттоочтун грамматикалык түзүлүшү боюнча бөлүнүшү (жай/татаал), туундуу/тубаса аспектисине таасирлүү анализдер. - Ээрчишүү байланыш, башкаруу байланыш, таандык байланыш жана ыкташуу байланыштары: кыргыз грамматикасындагы сөздөрдүн байланышуусу түрлөрү. Коопсуз түшүндүрүп берүү үчүн ар кандай мисалдарды карап чыгууга болот. Эгер текстти оңдоп берсеңиз, мен төмөндө ката кетирген суроолорду так чечип, ар бир пункт боюнча пайдалуу, кадамдык түшүндүрмө менен жооптеймин. Сураныч, кайра жөнөтүүңүздү же тактап берүүңүздү күткөндөй: - 1-суроо: кайсы вариант туура? - 2-суроо: сөздөрдүн маңызы боюнча кай типтеги байланыш (омоним, синоним ж.б.) экен? - 3-15-суроолор: кайсы негизде жооп берүү керек (мындай же башка түшүндүрмө менен)? Ал убакытта мен даярмын: - Эгер сизге азыркы учурда тез жардам керек болсо, мен жалпы-структуралык түшүндүрмө берип, түшүндүрүүлөрдү ар бир թեմага ылайык мисалдар менен жеткирип бере алам. - Эң маанилүүсү — текстти тактап жазып берсеңиз, мен ар бир суроого тиешелүү жоопторду кадам-кадам түшүндүрмө менен берип, туура варианттарды логика менен көрсөтөөрмүн.