Скелетке доо кеткенде берилүүчү биринчи жардам. "Кыргызский язык"

Бул тапшырма Кыргыз тилинде биологиялык түшүндүрмө formatында берилген. Тест боюнча: “Скелетке доо кеткенде берилүүчү биринчи жардам” тууралуу көбүрөөк түшүндүрүп, кадам-кадам алгоритмди көрсөтөм. Эскертүү: бул жалпы кеңештерден гана турат. Үчүрүүчү кырдаалда тез жардам кызматын чакырыңыз жана дарыгердин текшерүүсүн күтүңүз. Скелетке доо (бөлөккө) кеткенде белгилери - күчтүү чыңалуу жана ооруу, кыймылдоодо кыймылсыздык же деформация (эмнеге карабастан же айланып кеткендей көрүнүш); - шишик, күйүү сезими; - теринин бузулуп, кан кетип жатса (ачык-fracture); - зақымданган аймактын такылдоосу (crepitus) же аномалдүү кыймыл. Алгачкы жардамды көрсөтүү алгоритми (пошагово) 1) Коопсуздук жана чалуу - Өзүңүздү жана жабырланган адамды коопсуз чөйрөдө калтырыңыз. - Жаңылыш кырдаал пайда болбосо, тез жардам кызматына чалыңыз (жергиликтүү номурду колдонуңуз). - Эгер адам башын же мойну менен байланышкан оорунун күмөнү болсо, айланбашы керек эмес; башка адамдын жардамы менен тез жардам чакырыңыз. 2) Жаракатты баалоо - Жабырлануучу дем алып жатат жана жүрүп жатат деп текшерүү. - Чынак деформация бар же жоктугун, кан кетип жатса-жатпасын баалоо. - Эгер ашыкча кан кетсе, таза сөзкөнчү менен канды токтотууга аракет кыласыз (жабык бинт же таза столдору менен). 3) Кан кетсе биринчи жардам - Канды токтоткуч бинт менен жайгаштырып, жеңил басып салып туруңуз. - Кан кургак жана таза болушу үчүн мүмкүндүк болсо таза бинтик же миндек карматуу колдонгула. - Кан токтой элек болчуда дарыгерге жеткирүү үчүн иммобилизацияны токтотпогуз. 4) Иммобилизациялоону (көңүлчөк болбосо да) жасоо - Эң негизги максат — ыргытып же кыймылдатпоо, зақымдын андан ары күчөөсүнө жол бербөө. - Жабырланган бут же колду жаракат алган деңгээлден ылдый жана үстүнөнөн көбүртүп, андан кийин катуу зат менен иммобилизацияла. - Катуу заттар: катуу кагаз, тақтай, бутурма же ийкемдүү зат менен иммобилизациялоо мүмкүн. Аялдан, түнөн же көйнөктөн көмөк алып, жабырлануучунун денесине окшогондой күйүп койгуч. - Горго, колго: - Колго кырсыкка каршы велкещение: колду айбан менен же шалбар менен калтырып, ийкемдүү бойдон түнөк кылып (“шал」 же сандык) колдун айлант-тоолоруна чейин токтотуп коюңуз. - Аякка: бутту дөмөндөн бутка чейин (белгилей турган аймактардан) катуу зат менен иммобилизациялоо; бутунун артына жана эки dierдин арасында тиричиликти коопсуз кылып байлап коюңуз. - Эгер ачык fracture болсо (таратылган бычактай): жөкө менен аймакты таза жана стерильдүү кылып, канды токтотууну биринчи орунда коюп, ачықтукту өзүнчө жабуу. 5) Spine (урматтуу мурун) же мойно-сураныштуу жаракаттарды болжао - Эгер мойнуң же арка менен байланышкан жаракатка шек бар болсо, адамды кыймылдатпоо керек. Көз бурулуп же башты уулуу коюп, мойнуна кыймыл салбоо керек. - Гадаттагы айлануу баптерийүү (head stabilization) мүмкүн болсо, жардамчы бирге башын ордунда кармап турар. 6) Шокко каршы жана баалоо - Эгер жабырлануучу чалкып, терлейт, кулпүлөп, денеси суук болсо — шок белгиси бар болушу мүмкүн. Жылы жана эсебине жайгаштырып, көзөмөлдөңүз. - Тамак-аш же суусундук берүү кереги жок. Эмес болсо, хирургия талап кылынат. 7) Бекитүү жана мектепке даярдык - Эмтихан же операция керек болушу мүмкүн экенин эстеңиз: иммобилизация жасалганга чейин жана кийин дарыгерге кайрылуу зарыл. - Балдардын жашы маанилүү: бирок ар дайым жеңилдетүүлөрдү ыйгарбастан. Эмне жасашпы же эмне жасашы керек - Эмне жасашы керек: - Жабырлануучуну коопсуз жайга койгула. - Тез жардам чакырыңыз. - Жок болбосо да кан кетсе, таза бинт менен канды токтотуңуз. - Иммобилизациялоо жана сүзбөстөн, жаракатты күчөтпөө. - Эгер ашыкча кыймылсыздык жок болсо — колго же бутка иммобилизациялоо. - Эмне жасашы сунушталбайт: - Сөөк жумшак жерден шыбырткылатып койбоо (көпчүлүк учурларда сөөк тушпалмайт). - Жабырлануучунун башын жайпап коюп кыймылдатууга аракет кылуу. - Ооруну жеңилдетүү үчүн айрыкча күчтүү азыктар бергенче дарыгердин жардамы жок. Кыскача чыгаруусу - Скелетке доо келгенде негизги түшүнүү: коопсуздук, тез жардам, канды токтотуу жана зақымдан башка аймакты иммобилизациялоо. - Ачык же жабык fracture болушу мүмкүн; ачық болсо аймакты жука зат менен коргоп коюңуз. - Эми дарыгердин текшерүүсүнө жеткирүүнү улантыңыз. Эскертүү - Бул маалымат жалпы билим берүү максатында гана. Эч кандай реальный медициналык кеңештин ордуна болбойт. Эмнегедир кырдаалдарда тезHelp кызматына чалгыла жана дарыгердин көрсөтмөсүнө ылайык кадам алыңыз.