Qısa cavab: A) 10:50
Şamların başlanğıc hündürlüyünü \(H\) götürək. \(t\) saatdan sonra:
- 4 saata əriyən şamın hündürlüyü:
\[ H\left(1-\frac{t}{4}\right) \] - 5 saata əriyən şamın hündürlüyü:
\[ H\left(1-\frac{t}{5}\right) \]
5 saata əriyən şam daha hündür qalacaq. Şərtə görə:
\[ H\left(1-\frac{t}{5}\right) =2H\left(1-\frac{t}{4}\right) \]
\(H\)-ləri ixtisar edək:
\[ 1-\frac{t}{5}=2-\frac{t}{2} \]
\[ \frac{3t}{10}=1 \quad\Rightarrow\quad t=\frac{10}{3}\text{ saat}=3\text{ saat }20\text{ dəqiqə} \]
Deməli, şamlar 14:10-dan 3 saat 20 dəqiqə əvvəl yandırılmalıdır:
\[ 14{:}10-3{:}20=10{:}50 \]
Yoxlama: həmin anda 4 saatlıq şamın \(\frac16H\), 5 saatlıq şamın isə \(\frac13H\) hissəsi qalır; \(\frac13H=2\cdot\frac16H\).
