Реши задание на изображении
Қысқаша жауап: Броундық қозғалыс — сұйықта немесе газда қалқып жүрген өте ұсақ бөлшектердің молекулалар соқтығысуынан пайда болатын үздіксіз, ретсіз қозғалысы. Ал диффузия — әртүрлі зат молекулаларының өзара араласуы.
- Броун тәжірибесі
1827 жылы Роберт Броун суға өсімдік тозаңының өте ұсақ түйіршіктерін салып, микроскоппен бақылаған. Тозаң бөлшектерінің тоқтаусыз, ретсіз қозғалып жүргенін байқаған. Кейін мұндай қозғалыстың өлі табиғат бөлшектерінде де болатыны анықталды.
- Броундық бөлшектер
Броундық бөлшектер деп сұйықта немесе газда қалқып жүретін және молекулалардың соқтығысуынан ретсіз қозғалыс жасайтын өте ұсақ бөлшектерді айтады.
Мысалы: судағы тозаң түйіршіктері, ауадағы түтін бөлшектері.
- Броундық бөлшектердің қозғалысы
Броундық бөлшектер:
- үздіксіз қозғалады;
- қозғалыс бағытын үнемі өзгертеді;
- бірқалыпты түзу сызық бойымен қозғалмайды;
- ретсіз, ирек немесе сынық траектория жасайды.
Бұл бөлшектерге молекулалар әр жақтан соқтығысады. Соққылар барлық бағытта бірдей болмағандықтан, бөлшек бірде бір жаққа, бірде басқа жаққа қозғалады.
- Молекулалардың қозғалысын қалай сипаттауға болады?
Молекулалар өте ұсақ болғандықтан, оларды тікелей көру мүмкін емес. Ал броундық бөлшектерді микроскоппен бақылауға болады. Молекулалар броундық бөлшекке жан-жақтан ретсіз соқтығысып, оны қозғалысқа келтіреді.
Сондықтан броундық бөлшектің ретсіз қозғалысын бақылау арқылы молекулалардың да үздіксіз және ретсіз қозғалатыны туралы қорытынды жасауға болады.
- Диффузия құбылысы
Диффузия — бір зат молекулаларының екінші зат молекулаларының арасына еніп, өздігінен араласу құбылысы.
Диффузия молекулалардың ретсіз қозғалысы нәтижесінде пайда болады. Ол:
- газдарда — тез;
- сұйықтарда — баяуырақ;
- қатты денелерде — өте баяу жүреді.
Температура жоғарылаған сайын диффузия жылдамдайды. Мысалы, әтір иісінің бөлмеге таралуы немесе сияның суда өздігінен жайылуы — диффузия құбылысы.
Тексеру: броундық қозғалыс пен диффузияның ортақ себебі — зат молекулаларының үздіксіз, ретсіз қозғалысы.
Обсуждение
7 сообщений6. Газдағы және сұйықтағы диффузияға мысалдар:
- Газда: әтірдің немесе тамақтың иісінің бөлме ішіне таралуы; газдардың өздігінен араласуы.
- Сұйықта: сияның суда араласуы; тұздың немесе қанттың суда еруі.
7. Температура жоғарылаған сайын диффузияның қарқыны артады, себебі молекулалардың қозғалысы жылдамдайды. Температура төмендегенде диффузия баяулайды.
8. Қалыпты жағдайда броундық қозғалыс тоқтамайды, өйткені сұйық немесе газ молекулалары үнемі ретсіз қозғалып, броундық бөлшекке соқтығысады. Температура төмендеген сайын бұл қозғалыс баяулайды.
3 сұрақ суреті міне
3-сұрақтың жауабы
1.1-суретте броундық бөлшектің ретсіз қозғалысы көрсетілген. Көк сызық — бөлшектің уақыт бойынша жүрген траекториясы. Ол түзу емес, үнемі бағытын өзгертіп, сынық әрі ирек жолмен қозғалады.
Оң жақтағы суретте сұйық немесе газ молекулаларының ретсіз қозғалып, бөлшекке әр жақтан соқтығысатыны көрсетілген. Соққылар бірдей болмағандықтан, бөлшек үздіксіз қозғалады.
Қорытынды: броундық қозғалыс молекулалардың үздіксіз әрі ретсіз қозғалысын дәлелдейді.
2 тапсырма дан көмек
2-тапсырманың суретін немесе мәтінін жібере аласыз ба? Бұл хабарламада тапсырманың өзі көрінбейді.
