Қысқаша жауап
1.14:
- \(MK=4\text{ см}\) немесе \(20\text{ см}\).
- \(EL=0{,}84\text{ м}\).
1.15:
- Жоқ, болмайды.
- \(43\text{ см}\).
Шешуі
1.14
1) Нүктелер бір түзудің бойында орналасқандықтан, екі жағдай болуы мүмкін:
\(N\) нүктесі \(M\) мен \(K\)-ның арасында болса: \[ MK=MN+NK=8+12=20\text{ см}. \]
\(M\) мен \(K\) нүктелері \(N\)-нің бір жағында болса: \[ MK=NK-MN=12-8=4\text{ см}. \]
Сондықтан: \[ \boxed{MK=4\text{ см немесе }20\text{ см}}. \]
2) \(F\) — \(EL\) кесіндісінің ортасы, сондықтан: \[ EF=FL,\qquad EL=2EF. \]
Өлшемдерді сантиметрге айналдырамыз: \[ EF=3\text{ дм }12\text{ см}=30+12=42\text{ см}. \]
\[ EL=2\cdot42=84\text{ см}=0{,}84\text{ м}. \]
\[ \boxed{EL=0{,}84\text{ м}}. \]
Тексеру: \(0{,}84:2=0{,}42\text{ м}=42\text{ см}\).
1.15
1) Егер \(C\) нүктесі \(AB\) кесіндісі мен \(a\) түзуінің қиылысу нүктесі болса, онда \(C\) нүктесі \(A\) мен \(B\)-нің арасында жатады. Сондықтан: \[ AB=AC+CB=12+26=38\text{ дм}. \]
Бірақ есепте \(AB=37\text{ дм}\) берілген. Қайшылық шықты.
\[ \boxed{\text{C нүктесі қиылысу нүктесі бола алмайды.}} \]
2) Сурет бойынша нүктелердің реті: \[ A-C-D-B. \]
Берілген: \[ AB=58\text{ см},\qquad CD=2{,}8\text{ дм}=28\text{ см}. \]
\(AC=DB=x\) деп алайық. Онда: \[ AB=AC+CD+DB, \] \[ 58=x+28+x. \]
\[ 2x=30,\qquad x=15\text{ см}. \]
\(AC\) және \(BD\) кесінділерінің орталарының арақашықтығы: \[ \frac{AC}{2}+CD+\frac{DB}{2} =\frac{15}{2}+28+\frac{15}{2} =43\text{ см}. \]
\[ \boxed{43\text{ см}}. \]
Тексеру: \[ 15+28+15=58\text{ см}. \]
