Новая Школа - онлайн-школа подготовки к ЕГЭ
Задача · 9 класс Задача №3648198
А
Аноним
10 сентября 2026 18:44 · публичный вопрос
А
Аноним

1 2 3 4 5 6 7

Ответ нейросети

Қысқаша жауап

  1. Су молекуласы — полярлы, бұрыштық құрылысты молекула.
  2. Қатты ас тұзында иондар қозғалмайды, ал ерітіндіде \(Na^+\) және \(Cl^-\) иондары еркін қозғалады.
  3. Гидраттанған иондар — айналасын су молекулалары қоршаған иондар.
  4. Металдарда токты еркін электрондар, электролиттерде катиондар мен аниондар тасымалдайды.
  5. Шам күкірт қышқылы ерітіндісінде жанады, глюкоза ерітіндісінде жанбайды.
  6. Электролиттердегі ток — иондардың электр өрісіндегі бағытталған қозғалысы.
  7. Күкірт қышқылының иондары сумен әрекеттесіп, күшті гидратацияланады, сондықтан көп жылу бөлінеді.

Негізгі түсіндірмесі

1. Су молекуласының ерекшелігі

Судың формуласы — \(H_2O\). Оттек атомы электрондарды сутекке қарағанда күштірек тартады:

  • оттек жағында — жартылай теріс заряд \(\delta^-\);
  • сутек атомдары жағында — жартылай оң заряд \(\delta^+\).

Сондықтан су молекуласы полярлы болады. Оның құрылысы түзу емес, бұрышты:

\[ \angle H-O-H \approx 104{,}5^\circ \]

Судың полярлылығы иондарды қоршауға және заттарды ерітуге мүмкіндік береді.

2. Ас тұзының ерітіндісі неге ток өткізеді?

Қатты \(NaCl\)-да иондар кристалдық торда белгілі орындарында бекітілген. Олар қозғала алмайтындықтан, қатты тұз ток өткізбейді.

Суда ас тұзы иондарға ыдырайды:

\[ NaCl \rightarrow Na^+ + Cl^- \]

Бұл иондар ерітінді ішінде қозғала алады. Бағытталған қозғалыс пайда болғандықтан, ерітінді электр тогын өткізеді.

3. Гидраттанған иондар

Судағы иондарды су молекулалары қоршап тұрады. Осындай су қабықшасымен қоршалған иондар гидраттанған иондар деп аталады.

  • \(Na^+\) ионына су молекуласының оттек жағы бағытталады;
  • \(Cl^-\) ионына су молекуласының сутек жағы бағытталады.

Мысалы:

\[ Na^+(aq), \qquad Cl^-(aq) \]

Мұндағы \(aq\) — ионның су ерітіндісінде екенін көрсетеді.

4. Металдар мен электролиттердің өткізгіштігі

Металдар Электролиттер
Токты еркін электрондар тасымалдайды Токты катиондар мен аниондар тасымалдайды
Электрондар металл ішінде қозғалады Иондар ерітіндіде немесе балқымада қозғалады
Заттың құрамы әдетте өзгермейді Электродтарда химиялық реакциялар жүруі мүмкін
Температура артқанда өткізгіштік көбіне төмендейді Температура артқанда өткізгіштік көбіне артады

5. Глюкоза мен күкірт қышқылы ерітінділерінің айырмашылығы

Шам күкірт қышқылы ерітіндісінде жанады, себебі күкірт қышқылы иондарға ыдырайды:

\[ H_2SO_4 \rightarrow 2H^+ + SO_4^{2-} \]

Ал глюкоза суда ерігенімен, иондарға бөлінбейді. Ерітіндіде глюкозаның бейтарап молекулалары ғана болады:

\[ C_6H_{12}O_6 \rightarrow C_6H_{12}O_6 \]

Сондықтан глюкоза ерітіндісі электр тогын өткізбейді.

6. Электролиттердің электрөткізгіштігі

Электролит суда ерігенде немесе балқығанда иондарға бөлінеді. Электр өрісі әсер еткенде:

  • оң зарядты катиондар катодқа қарай қозғалады;
  • теріс зарядты аниондар анодқа қарай қозғалады.

Иондардың реттелген қозғалысы электр тогын туғызады. Демек, электролиттердің өткізгіштігінің негізгі себебі — еркін қозғалатын иондардың болуы.

7. Күкірт қышқылын суда еріткенде жылу бөлінуі

Концентрлі күкірт қышқылы сумен өте күшті әрекеттеседі. Қышқыл бөлшектері мен түзілген иондарды су молекулалары қоршап, гидраттандырады. Бұл кезде көп энергия жылу түрінде бөлінеді.

Сондықтан күкірт қышқылын сұйылту — экзотермиялық процесс.

Қауіпсіздік ережесі:

Қышқылды суға аз-аздан құяды, суды қышқылға құюға болмайды.