Реши задание на изображении

Қысқаша жауап

1. «География» сөзі грек тілінен аударғанда «Жерді сипаттау» дегенді білдіреді. Ғылым дамыған сайын география тек сипаттап қана қоймай, табиғи үдерістерді, халықты және шаруашылықты зерттей бастады. Сондықтан атаудың өзі сақталғанымен, мазмұны кеңейді.

2. Табиғатты зерттеу жолдары: бақылау, өлшеу, экспедиция, тәжірибе, салыстыру, картографиялық және статистикалық әдістер, аэроғарыштық түсірілім, модельдеу. Табиғи ресурстардың таралуы, қоры, сапасы және жаңару мүмкіндігі анықталады.

3. Географияның зерттеу нысаны — географиялық қабық, ол біртұтас жүйе. Атмосфера, гидросфера, литосфера және биосфера өзара байланысты.

4. Табиғатты оқып-үйренудің бірінші жолы — тікелей бақылау, яғни далалық зерттеу. Зерттеуші нысанға барып, оны бақылайды, өлшейді, үлгі алады және нәтижесін жазып отырады.

5. Физикалық география табиғаттың заңдылықтарын білу, табиғи ресурстарды тиімді пайдалану, қоршаған ортаны қорғау және табиғи апаттарды болжау үшін зерттейді.

6. Картография географияда маңызды орын алады, өйткені карта нысандардың орналасуын, арақашықтығын, биіктігін және өзара байланысын көрсетеді. Карта табиғатты зерттеуге және салыстыруға мүмкіндік береді.

Негізгі түсіндіру

• Мысалы, орманның кесілуі топырақ эрозиясына, өзен суының өзгеруіне және жануарлар санының азаюына әкелуі мүмкін. Бұл табиғат компоненттерінің біртұтастығын дәлелдейді.
• Өзенді далалық зерттегенде оның ағысын, су деңгейін, арнасын және жағасын бақылайды.
• Физикалық карта арқылы таулардың биіктігін, өзендердің бағытын, жазықтар мен ойпаттардың орналасуын анықтауға болады.

Қазақстанның физикалық картасынан кездесетін табиғи нысандар

Таулар мен қыраттар:

• Алтай;
• Тарбағатай;
• Жетісу Алатауы;
• Тянь-Шань;
• Сарыарқа;
• Үстірт.

Жазықтар мен ойпаттар:

• Батыс Сібір жазығы;
• Каспий маңы ойпаты;
• Тұран ойпаты;
• Балқаш-Алакөл ойысы.

Теңіздер мен көлдер:

• Каспий теңізі — Қазақстанның батысында орналасқан ірі тұйық су айдыны;
• Арал теңізі — суы азайып, аумағы кішірейген теңіз;
• Балқаш көлі — батыс бөлігі тұщылау, шығыс бөлігі тұздылау;
• Алакөл және Зайсан көлдері.

Өзендер:

• Ертіс;
• Есіл;
• Тобыл;
• Жайық;
• Сырдария;
• Іле;
• Шу;
• Нұра.

Тексеру

Картадан нысанды тапқанда оның түрін, орналасқан жерін және бір ерекшелігін атау керек. Көк түспен су нысандары, жасыл-сары-қоңыр түстермен жер бедері көрсетіледі.