Қазақ грамматикасын қарастыру
Мен «Көптік мәнді есім сөздерді тап» дегеннің модельдік абзацтан тыс «есім сөздерге» қатысты екенін анықтауға тырысып отырмын. Бұл тапсырма «кісі, анам, жүзі» және тағы басқалар сияқты көптік мағыналы зат есімдерді анықтауды қамтитын сияқты. Меніңше, олар «есім сөздерді» зат есімдер немесе сын есімдер ретінде жіктеуі мүмкін. Контекст бойынша, «Зат есім» заттарды білдірсе, «есім сөздер» зат есімдерді, сын есімдерді, сан есімдерді және есімдіктерді қамтиды. Демек, «Көптік мәнді есімдер» шаш немесе ел сияқты жиынтықты не заттық ұғымды білдіретін жекеше тұлғаларды көрсетуі мүмкін.
Қазақ тіліндегі көптік тұлғаларды қарастыру
«Көптік мәнді есім сөздерді тап» 4-тапсырмаға қатысты сияқты, мұнда «шашы» ықтимал жауап болуы мүмкін. Абзацта -лар/-лер жалғауларымен жасалған анық көптік тұлға жоқ екенін, алайда «шашы» зат есімі жекеше тұлғада қолданылып, жиынтық мағынаны білдіре алатынын атап өткен жөн. Ол көп шашты білдіреді. Жауабымды қазақ тілінде қысқаша жауаптан бастап, негізгі қадамдарды түсіндіру үшін қажетті тұстарды қамтып беремін.
Қысқаша жауап:
Көптік мәнді есім сөз — шашы. Шаш бірнеше талдан тұрады, сондықтан көптік мағына береді.
Үлгі жауап:
Менің анам өте мейірімді. Оның жүзі жылы, жүрегі жұмсақ. Анам орта бойлы, шашы ұзын. Ол әрдайым күлімдеп жүреді. Мен анамды жақсы көремін және оның ақылын тыңдаймын.
Түсіндіру:
- шашы — зат есім;
- -ы — тәуелдік жалғауы;
- сөзде көптік жалғауы жоқ, бірақ шаш бірнеше талды білдіреді, сондықтан көптік мәнді.