Новая Школа - онлайн-школа подготовки к ЕГЭ
Задача · 7 класс Задача №3662093
А
Аноним
16 сентября 2026 17:09 · публичный вопрос
А
Аноним

конспект

Ответ нейросети

Қысқаша конспект

Өлшеу нәтижесі ешқашан абсолют дәл болмайды, себебі әр өлшеуде белгілі бір өлшеу қатесі болады. Өлшеудің дәлдігі құралдың түріне және оның шкаласындағы ең кіші бөліктің мәніне байланысты: бөлік құны неғұрлым кіші болса, өлшеу соғұрлым дәл болады.

Негізгі ұғымдар

  • Шкала — өлшеу құралындағы сандар мен белгілер орналасқан бөлік.
  • Бөлік — шкаладағы екі көршілес сызықтың аралығы.
  • Бөлік құны \(c\) — шкаланың ең кіші бөлігінің мәні.
  • Өлшеу қатесі — өлшенген мәннің нақты мәннен ауытқуы.
  • Абсолюттік қателік \(\Delta x\) — өлшеу нәтижесінің қателігін сан мәнімен көрсету.

Бөлік құнын табу формуласы

\[ c=\frac{a_2-a_1}{N}, \]

мұндағы:

  • \(a_1\) және \(a_2\) — шкаладағы екі көршілес нөмірленген сан;
  • \(N\) — осы сандардың арасындағы бөліктер саны.

Қарапайым шкалалы құралдарда абсолюттік қате көбіне бөлік құнының жартысына тең:

\[ \Delta x=\frac{c}{2}. \]

Өлшеу нәтижесі былай жазылады:

\[ x=(x_{\text{өлш}}\pm\Delta x). \]

Мысал

Сызғышта 10 см мен 11 см аралығы 10 бөлікке бөлінген:

\[ c=\frac{11-10}{10}=0{,}1\text{ см}=1\text{ мм}. \]

Абсолюттік қате:

\[ \Delta x=\frac{0{,}1}{2}=0{,}05\text{ см}. \]

Егер сызғышпен ұзындық \(10{,}2\) см болып өлшенсе, нәтиже:

\[ l=(10{,}2\pm0{,}05)\text{ см}. \]

Нәтижені тексеру

  • өлшенген мән мен қате бірдей өлшем бірлігінде болуы керек;
  • бөлік құны неғұрлым кіші болса, құрал соғұрлым дәл;
  • өлшеу қатесін мүлде жою мүмкін емес, бірақ оны азайтуға болады;
  • үлкен және кіші шамаларды жазу үшін еселік және үлестік қосымшалар қолданылады: \(1\text{ км}=1000\text{ м}\), \(1\text{ мм}=0{,}001\text{ м}\).