Реши задание на изображении

Зерттеу жобасы

Тақырыбы: Семей қаласы маңындағы топырақ жамылғысын қорғау

Зерттеу нысаны: Семей қаласы және оның маңындағы аумақтар.
Мақсаты: Семей өңіріндегі топырақ жамылғысының жағдайын анықтап, оны қорғау жолдарын ұсыну.

Зерттеу нәтижесі

Семей қаласы Абай облысында, Ертіс өзенінің жағасында орналасқан. Өңірдің климаты құрғақ болғандықтан, мұнда негізінен қара-қоңыр және қоңыр топырақтар, ал Ертіс аңғарында шалғынды-аллювийлі топырақтар кездеседі.

Семей өңіріндегі топыраққа әсер ететін негізгі мәселелер:

1. Жел эрозиясы – құрғақшылық пен қатты жел топырақтың құнарлы қабатын ұшырып әкетеді.
2. Су эрозиясы – жаңбыр мен еріген қар суы өзен жағалауларындағы топырақты шайып кетуі мүмкін.
3. Шамадан тыс мал жаю – өсімдік жамылғысы сиреп, топырақ құрғап, эрозия күшейеді.
4. Топырақтың ластануы – тұрмыстық қалдықтар, өндіріс орындары және көлік әсер етеді. Өңірдің кейбір аумақтарында радиациялық жағдайды бақылау да маңызды.
5. Тұздану – суару дұрыс жүргізілмеген жағдайда пайда болуы мүмкін.

Топырақты қорғау шаралары

Қорытынды

Семей өңірінің топырағын қорғау үшін жел және су эрозиясының алдын алу, өсімдік жамылғысын сақтау, жайылымдарды дұрыс пайдалану және қоршаған ортаны ластамау қажет. Топырақты қорғау — ауыл шаруашылығының дамуы мен адам денсаулығы үшін маңызды.

Әрине. Фотодағы нақты сұрақтар бұл чатта көрінбей тұр. Суретті қайта жіберші — әр сұраққа жеке жауап беремін.

Бұл — қазіргі оқу тапсырмасының жалғасы, себебі суреттегі сұрақтар Семейдің мысалында «Топырақ жамылғысын қорғау» тақырыбына қатысты.

Семей өңірі бойынша зерттеу сұрақтарына жауап

1. Жер бедерінің топырақ түзудегі рөлі

Семей маңында жер бедері негізінен жазық және әлсіз толқынды. Ертіс өзенінің аңғарында ылғал көбірек жиналады, сондықтан ол жерде шалғынды-аллювийлі топырақтар түзіледі. Ал көтеріңкі және ашық жазық жерлерде жел күштірек соғып, топырақтың құрғауы мен жел эрозиясы байқалады.

2. Климаттың маңызы

Семей өңірінің климаты шұғыл континенттік: жазы ыстық әрі құрғақ, қысы суық, жауын-шашын мөлшері аз. Ылғалдың аздығы топырақтағы өсімдік қалдықтары мен қарашіріктің аз жиналуына әсер етеді. Сондықтан өңірде қара-қоңыр, қоңыр және сұр-қоңыр топырақтар таралған.

3. Тірі организмдердің топыраққа әсері

Өсімдіктердің тамырлары топырақты қопсытады және оны жел мен су шайып кетуден қорғайды. Өсімдік қалдықтары шіріп, қарашірік түзеді. Бактериялар, саңырауқұлақтар, жауынқұрттар мен жәндіктер топырақты араластырып, оның құрылымын жақсартады. Ал өсімдік жамылғысы сиресе, топырақ эрозияға ұшырайды.

4. Топырақтың құнарлылығы

Топырақтың негізгі қасиеті — құнарлылығы. Ол қарашірік мөлшеріне, ылғалға, қоректік заттарға және топырақ құрылымына байланысты.

• қара топырақта қарашірік қабаты қалыңдау, құнарлылығы жоғары;
• қара-қоңыр топырақтың құнарлылығы орташа;
• қоңыр және сұр-қоңыр топырақтарда қарашірік қабаты жұқалау, себебі климат құрғақ.

5. Семей өңіріндегі топырақ типтері

Семей облысының әр бөлігінде:

• қара топырақ;
• қара-қоңыр топырақ;
• қоңыр топырақ;
• сұр-қоңыр топырақ кездеседі.

Ертіс өзенінің жайылмасында шалғынды және аллювийлі топырақтар таралған.

6. Топырақ жамылғысының бұзылуы

Семей өңіріндегі негізгі мәселелер:

• құрғақшылық пен қатты желден болатын жел эрозиясы;
• Ертіс жағалауларындағы су эрозиясы;
• малды шамадан тыс жаю;
• жерді дұрыс жыртпау;
• жол, құрылыс және көлік әсері;
• тұрмыстық және өндірістік қалдықтармен ластану;
• улы химикаттарды шамадан тыс пайдалану;
• суару нәтижесінде топырақтың тұздануы.

Бұрынғы Семей ядролық сынақ полигонына жақын аумақтарда топырақ жағдайын радиациялық бақылау да маңызды.

7. Топырақты қорғау шаралары

Агротехникалық шаралар:

• ауыспалы егісті қолдану;
• жерді шамадан тыс жыртпау;
• сабанды алқапта қалдыру;
• органикалық тыңайтқыш пайдалану;
• орман жолақтарын отырғызу;
• жайылымдарды кезектестіріп пайдалану;
• топырақты желден қорғайтын өсімдіктер егу.

Мелиорациялық шаралар:

• суаруды дұрыс ұйымдастыру;
• тұзданған жерлерді қалпына келтіру;
• артық суды шығаратын дренаж жүйесін жасау.

Гидротехникалық шаралар:

• өзен жағалауларын бекіту;
• су ағынын реттейтін арықтар мен бөгеттер салу;
• еңісті жерлерде су шаймайтын қорғаныш құрылыстарын жасау.

Қорытынды

Семей өңірінде топырақты қорғау үшін өсімдік жамылғысын сақтау, жел және су эрозиясының алдын алу, жайылымды дұрыс пайдалану, қалдықтарды ретсіз төкпеу және топырақ жағдайын үнемі бақылау қажет.

Қысқаша:

• Семейде климат құрғақ, жер бедері көбіне жазық.
• Негізгі топырақтары: қара-қоңыр, қоңыр, Ертіс бойында шалғынды топырақ.
• Мәселелері: жел және су эрозиясы, шамадан тыс мал жаю, ластану.
• Қорғау жолдары: ағаш отырғызу, жайылымды реттеу, қалдықтарды тастамау, суаруды дұрыс жүргізу.