Қысқаша жауап: нүктенің өлшемі (диаметрі) мына формуламен табылады:
\[ d=\frac{l}{n}, \]
мұндағы \(l\) — нүктелер қатарының жалпы ұзындығы, \(n\) — нүктелер саны.
Суретте нақты өлшеу мәндері берілмеген, сондықтан кестедегі сандарды өз өлшеуің бойынша жазасың.
Орындау жолы
- Бір түзудің бойына бір-біріне тиістіріп \(15\text{–}20\) нүкте қой.
- Нүктелер санын сана: \(n\).
- Сызғышпен бірінші нүктенің басынан соңғы нүктенің соңына дейінгі жалпы ұзындықты өлше: \(l\) мм.
- Формула бойынша есепте:
\[ d=\frac{l}{n}. \]
Өлшеу қателігі
Егер жалпы ұзындықты өлшеу қателігі \(\Delta l\) болса, онда:
\[ \Delta d=\frac{\Delta l}{n}. \]
Мысалы, \(n=20\) нүкте қойып, олардың жалпы ұзындығы \(l=16\) мм болса:
\[ d=\frac{16}{20}=0{,}8\text{ мм}. \]
Сызғыш қателігі \(1\) мм деп алынса:
\[ \Delta d=\frac{1}{20}=0{,}05\text{ мм}. \]
Кестеге мысал ретінде:
| Тәжірибе реті | \(n\) | \(l\), мм | \(d\), мм | \(\Delta d\), мм |
|---|---|---|---|---|
| 1 | 20 | 16 | 0,8 | 0,05 |
Тексеру:
\[ n\cdot d=20\cdot0{,}8=16\text{ мм}, \]
яғни бастапқы өлшенген ұзындық шықты.
