1-нұсқа
1. Организм: бидай
| Экологиялық фактор | Тіршілік әрекетіне әсері | Таралуына әсері |
|---|---|---|
| Температура | Өсуі мен өнуін реттейді | Жылы аймақтарда таралады |
| Жарық | Фотосинтезге қажет | Ашық, жарық жерлерде өседі |
| Ылғал | Су алмасуды қамтамасыз етеді | Ылғалы жеткілікті жерде таралады |
2(a)
Ұқсастығы: екі тізбек те өндірушіден басталып, тұтынушыларға жалғасады.
Айырмашылығы: біріншісі — құрлықтық, екіншісі — су экожүйесі; су тізбегінде буын саны көбірек.
2(b)
- Тоған: 1 → 2 → 6
- Орман: 9 → 10 → 3 → 8
- Дала: 5 → 7 → 4
1-реттік консументтер: 2, 10, 7.
3.
- Қыналар
- Шөптесін (шалғындық) өсімдіктер
- Пионерлік бірлестік
4.
а) Қаратау пиязы, Грейг қызғалдағы.
ә) Қаратау арқары, үнді жайрасы.
2-нұсқа
1.
| Тірі ағза | Фактор жетіспеушілігі | Бейімделуі | Таралуы |
|---|---|---|---|
| Түйе | Су | Өркешінде май жинайды, суды үнемдейді | Шөл, шөлейт |
| Қоңыр аю | Қысқы қорек | Қысқы ұйқыға кетеді, май жинайды | Орманды аймақ |
| Қарағай | Ылғал, қорек | Ине жапырақтары, терең тамыры бар | Қылқанжапырақты орман |
| Селеу | Ылғал | Жапырағы жіңішке, тамыры терең | Дала, құрғақ дала |
2(a)
Ұқсастығы: екеуінде де қоректік байланыс және энергияның берілуі көрсетілген.
А айырмашылығы: жасыл өсімдіктен басталып, құстар мен жыртқыштарға өтеді.
Б айырмашылығы: өлі органикалық заттар мен микроағзалардан басталып, топырақ жәндіктеріне жалғасады.
2(b)
Гүл → көбелек → құс → түлкі.
1-реттік консумент: көбелек.
3.
Екінші реттік (қайталама) сукцессия.
Топырақ сақталған жерде шөптесін өсімдіктерден бұталар, кейін ағаштар қалыптасады.
4.
| Қорық | Өсімдік | Жануар |
|---|---|---|
| Ақсу-Жабағылы қорығы | Грейг қызғалдағы, Кауфман қызғалдағы | Қар барысы, арқар |
Ереже: қоректік тізбектегі жебе қоректен қоректенуші ағзаға бағытталады; өндірушіден кейінгі ағза — 1-реттік консумент.
