Изучение исторических истоков
Я изучаю Союз 17 октября, который был основан в ноябре 1905 года и назван в честь манифеста. Для ясности, возможно, будет интересно упомянуть его как «1905-жылы». Также я заметил, что в том же 1905 году начали формироваться различные монархические организации. Этот контекст помогает глубже понять политический ландшафт того времени. Это увлекательный период для изучения!
Кыскача жооп
ХХ кылымдын башындагы Россияда бул саясий күчтөрдүн айырмасы алардын коомдук таянычында жана бийлик тууралуу көз карашында болгон:
| Саясий күч | Негизги таянычы | Максаты |
|---|---|---|
| Марксисттик партия — РСДРП | Жумушчулар | Падышачылыкты кулатып, социалисттик коом түзүү |
| Социалист-революционерлер (эсерлер) | Дыйкандар | Жерди элге берүү, социалисттик-демократиялык өзгөрүүлөр |
| Кадеттер партиясы | Либералдык интеллигенция, буржуазия | Конституция, парламент, жарандык укуктар |
| 17-октябрь союзу (октябристтер) | Орто жана ири буржуазия, жер ээлери | Конституциялык монархияны сактап, акырындык менен реформа жүргүзүү |
| Монархисттер | Дворяндар, чиновниктер, консерваторлор | Падышанын чексиз бийлигин, православиени жана эски тартипти сактоо |
Негизги маалымат
1. Марксисттик партия
Россиядагы негизги марксисттик партия — Россия социал-демократиялык жумушчу партиясы (РСДРП). Ал 1898-жылы түзүлгөн. Партия марксизмдин идеяларын колдоп, коомдогу негизги карама-каршылык буржуазия менен жумушчу табынын ортосунда деп эсептеген.
1903-жылы РСДРП экиге бөлүнгөн:
- большевиктер — В. Ленин жетектеген;
- меньшевиктер — социалисттик өзгөрүүлөргө акырындык менен жетүүнү жактаган.
2. Социалист-революционерлер
Социалист-революционерлерди кыскача эсерлер деп аташкан. Алардын негизги таянычы — дыйкандар. Эсерлердин эң маанилүү талабы:
«Жер — аны иштеткендерге берилсин!»
Алар помещиктердин жерлерин тартып алып, дыйкандарга бөлүштүрүүнү каалашкан. Партиянын айрым мүчөлөрү саясий террорду да колдонушкан.
3. Кадеттер партиясы
Кадеттер — Конституциялык-демократиялык партиянын мүчөлөрү. Партия 1905-жылы түзүлгөн. Алар:
- конституция киргизүүнү;
- парламентти — Мамлекеттик Думаны күчөтүүнү;
- сөз жана басма сөз эркиндигин;
- жарандардын тең укуктуулугун жакташкан.
Кадеттер революциялык эмес, реформалык жолду колдогон либералдык партия болгон.
4. 17-октябрь союзу
17-октябрь союзу же октябристтер 1905-жылдагы 17-октябрдагы Манифесттин негизинде пайда болгон. Алар:
- конституциялык монархияны;
- падышанын бийлигин чектөөнү;
- Мамлекеттик Думаны колдоону;
- реформаларды акырындык менен жүргүзүүнү каалашкан.
Октябристтер кадеттерге караганда оңчулураак, ал эми монархисттерге караганда либералдуураак болушкан.
5. Монархисттер
Монархисттер падышалык бийликти толугу менен сактоону жакташкан. Алар:
- самодержавиени;
- православие динин;
- орус мамлекетинин биримдигин коргошкон;
- революцияга жана социализмге каршы чыгышкан.
Монархисттик уюмдардын белгилүүлөрүнүн бири — «Орус элинин союзу». Алардын мүчөлөрүн кээде «кара жүздүктөр» деп аташкан.
Эсте сактоо үчүн
Саясий багыт боюнча аларды мындай иретте түшүнүүгө болот:
Марксисттер → эсерлер → кадеттер → октябристтер → монархисттер
- жумушчулар жана социализм — марксисттер;
- дыйкандар жана жер маселеси — эсерлер;
- конституция жана укуктар — кадеттер;
- 17-октябрь Манифести — октябристтер;
- падышалык бийлик — монархисттер.