Кароткі адказ:
Гутарковы стыль выкарыстоўваецца ў неафіцыйных, нязмушаных абставінах. Яго мэта — непасрэдны абмен думкамі, пачуццямі, уражаннямі і меркаваннямі, звычайна на бытавыя тэмы. Тэкст пабудаваны паводле таго ж прынцыпу, што і табліца: ад агульных звестак пра стыль да яго моўных асаблівасцей.
Асноўныя асаблівасці гутарковага маўлення
| Пункт | Характарыстыка |
|---|---|
| Сфера ўжывання | Неафіцыйныя, нязмушаныя штодзённыя зносіны паміж людзьмі. |
| Мэта | Абмен думкамі, пачуццямі, уражаннямі, меркаваннямі; паведамленне інфармацыі на бытавыя тэмы. |
| Формы маўлення | Пераважна вусная форма: дыялог і маналог. Магчыма таксама неафіцыйнае пісьмовае маўленне. |
| Жанры | Бытавая размова, гутарка, асабісты ліст, запіска, паведамленне, дзённікавы запіс. |
| Лексіка | Агульнаўжывальныя, размоўныя і эмацыянальна-экспрэсіўныя словы, фразеалагізмы. |
| Словаўтварэнне | Памяншальна-ласкальныя і іншыя размоўныя формы слоў. |
| Марфалогія | Частае ўжыванне асабовых займеннікаў і дзеясловаў 1-й і 2-й асобы, часціц, выклічнікаў. |
| Сінтаксіс | Простыя і няпоўныя сказы, пытальныя і клічныя сказы, паўторы, звароткі; рэплікі дыялогу. |
| Сродкі сувязі сказаў | Паўтор слоў, займеннікі, злучнікі, інтанацыя, пытальна-адказная будова, сітуацыя зносін. |
Ці супадае падзел інфармацыі?
Так, супадае. І ў тэксце, і ў табліцы інфармацыя падаецца паслядоўна:
\[ \text{сфера ўжывання} \rightarrow \text{мэта} \rightarrow \text{формы} \rightarrow \text{жанры} \rightarrow \text{моўныя асаблівасці} \rightarrow \text{сувязь сказаў}. \]
У пачатку тэксту спачатку называецца сфера прымянення, а потым задача гутарковага маўлення. Такім чынам, тэкст можна вывучаць паводле плана табліцы.
Як арганізаваць вывучальнае чытанне?
- Перад чытаннем запісаць шэсць пытанняў паводле табліцы.
- Чытаць тэкст часткамі і вызначаць, на якое пытанне адказвае кожная частка.
- У кожным абзацы падкрэсліваць ключавыя словы.
- Сфармуляваць па адным сказе-вывадзе да кожнага пункта.
- Складзіць кароткую схему або табліцу.
- Закрыць тэкст і пераказаць змест па схеме, а потым праверыць сябе.
Так будзе запамінацца не асобны тэкст, а яго зразумелая структура.
