Реши задание на изображении

Каротка: Францыск Скарына — полацкі асветнік, першадрукар, перакладчык і публіцыст эпохі Адраджэння. Ён зрабіў кнігу больш даступнай для народа, абараняў права чалавека на адукацыю і сцвярджаў неабходнасць любові да роднага краю. У перакладзе Івана Саверчанкі захаваны галоўны патрыятычны і гуманістычны пафас прадмовы.

1. Асноўныя этапы жыццёвага і творчага шляху Ф. Скарыны

Францыск Скарына нарадзіўся каля 1490 года ў Полацку ў сям’і купца Лукі Скарыны. У 1506 годзе ён скончыў факультэт свабодных мастацтваў Кракаўскага ўніверсітэта, а ў 1512 годзе атрымаў ступень доктара медыцыны ў Падуанскім універсітэце.

У 1517 годзе ў Празе Скарына выдаў «Псалтыр» — адну з першых усходнеславянскіх друкаваных кніг. У 1517–1519 гадах ён надрукаваў 23 кнігі Старога Запавету. У 1522 годзе ў Вільні выйшла «Малая падарожная кніжка», а ў 1525 годзе — «Апостал».

Пазней Скарына працаваў у Кёнігсбергу і Празе. Ён быў лекарам, садоўнікам, перакладчыкам, выдаўцом і аўтарам прадмоў ды пасляслоўяў. Памёр, верагодна, каля 1551 года ў Празе.

2. У чым выявілася асветніцкая дзейнасць Скарыны

Асветніцкая дзейнасць Скарыны выявілася ў тым, што ён:

• перакладаў біблейскія кнігі на зразумелую для чытачоў мову свайго часу — старабеларускую, або «арускую»;
• друкаваў кнігі, робячы іх даступнымі шырокаму колу людзей;
• пісаў прадмовы і пасляслоўі, у якіх тлумачыў значэнне кніг і ведаў;
• даваў тлумачэнні незразумелых слоў і зместу твораў;
• сцвярджаў каштоўнасць адукацыі, мудрасці, чалавечай годнасці;
• звяртаўся да чытача як публіцыст, выказваў свае погляды на жыццё, мараль і абавязак чалавека перад народам і Бацькаўшчынай.

3. Праблемы, закранутыя ў прадмове да кнігі «Юдзіф»

У прадмове разглядаюцца наступныя праблемы:

1. Любоў чалавека да роднага краю, да месца, дзе ён нарадзіўся і вырас.
2. Абавязак абараняць Радзіму ад ворагаў.
3. Роля кнігі і адукацыі ў жыцці чалавека.
4. Маральная адказнасць асобы перад народам.
5. Мужнасць, вернасць і гатоўнасць да самаахвярнасці.
6. Магчымасць аднаго чалавека паўплываць на лёс цэлага народа.

Гераіня Юдзіф паказана як мужная і верная жанчына, якая ратуе свой народ ад небяспекі.

4. Сэнс афарызму і роля паралелізму

У прадмове сказана:

«Понеже от прироженя звери, ходящие в пустыне, знають ямы своя; птицы, летающие по воздуху, ведают гнезда своя; рыбы, плавающие по морю и в реках, чуют виры своя; пчелы и тым подобные боронять ульев своих, — так и люди, где зродилися и вскормлены суть, к тому месту великую ласку имеют».

Сэнс гэтых слоў у тым, што кожная жывая істота імкнецца да свайго дома і абараняе яго. Таму і чалавек павінен любіць месца, дзе нарадзіўся і вырас, клапаціцца пра родны край і свой народ.

Пісьменнік выкарыстаў разгорнутае параўнанне і сінтаксічны паралелізм: спачатку гаворыцца пра звяроў, птушак, рыб і пчол, а потым робіцца выснова пра людзей. Паўтарэнне падобных сказавых канструкцый робіць выказванне рытмічным, пераканаўчым і лёгкім для запамінання. Так думка пра любоў да Радзімы становіцца ўніверсальнай і афарыстычнай.

5. Грамадска-гістарычнае значэнне дзейнасці Ф. Скарыны

Дзейнасць Ф. Скарыны мела вялікае значэнне для беларускай, агульнаславянскай і еўрапейскай культуры. Ён стаў заснавальнікам беларускага кнігадрукавання і адным з першых усходнеславянскіх друкароў. Скарына спрыяў развіццю старабеларускай літаратурнай мовы і пашырэнню адукацыі.

Яго выданні далучылі беларускую культуру да еўрапейскага Адраджэння. Прадмовы, пасляслоўі, ілюстрацыі і тлумачэнні Скарыны сталі важным укладам у развіццё літаратуры, публіцыстыкі і кніжнай справы. Яго ідэі паўплывалі на беларускую, украінскую, рускую і іншыя славянскія культуры.

6. Сказы-доказы

Словы Анатоля Вярцінскага пра Ф. Скарыну справядліва выклікаюць у беларусаў гонар і ўдзячнасць. Францыск Скарына нарадзіўся ў Полацку і стаў адным з першых усходнеславянскіх друкароў. У 1517 годзе ён выдаў у Празе «Псалтыр», а пазней надрукаваў некалькі кніг Бібліі. У Вільні Скарына выдаў «Малую падарожную кніжку» і «Апостала». Ён не толькі друкаваў кнігі, але і пісаў да іх прадмовы, у якіх прапагандаваў адукацыю, мудрасць і любоў да Радзімы. Дзейнасць Скарыны стала асновай нацыянальнай кніжнай культуры і важнай часткай еўрапейскай культурнай спадчыны.

7. Параўнанне са зместам перакладу Івана Саверчанкі

На фота няма самога ўрыўка і поўнага перакладу Івана Саверчанкі, таму дакладнае параўнанне «радок за радком» зрабіць немагчыма. Паводле вядомага фрагмента з прадмовы можна даць такі адказ:

У старабеларускім тэксце шмат архаічных слоў і выразаў: «понеже», «от прироженя», «знаюць», «ведают», «вскормлены суть». Іван Саверчанка замяняе іх сучаснымі і зразумелымі словамі, але захоўвае асноўны змест твора. У перакладзе па-ранейшаму прысутнічае разгорнутае параўнанне: звяры ведаюць свае ямы, птушкі — гнёзды, рыбы — віры, пчолы — вуллі, а людзі любяць родны край. Захаваны таксама паралельная будова сказаў, вобразнасць і афарыстычнасць выказвання.

Такім чынам, Івану Саверчанку ўдалося данесці галоўны патрыятычны, асветніцкі і гуманістычны пафас прадмовы. Пераклад робіць тэкст зразумелым сучаснаму чытачу, не разбураючы яго эмацыянальнае і мастацкае гучанне.