Реши задание на изображении

Кароткі адказ

«Песня пра зубра» — патрыятычная і гуманістычная паэма. У ёй услаўляюцца родная зямля, яе прырода і народ, а вайна, жорсткасць, раз’яднанасць і забыццё гісторыі асуджаюцца. Зубр — сімвал сілы і свабоды Беларусі, а Вітаўт — ідэал мудрага і мужнага кіраўніка.

1. Ідэя і праблемы твора

Галоўная ідэя паэмы — сцвярджэнне любові да Радзімы, яе прыроды, гісторыі і народа, неабходнасці міру і адзінства.

У творы ўздымаюцца праблемы:

• вайны і міру;
• чалавека і прыроды;
• адказнасці кіраўніка перад народам;
• гістарычнай памяці;
• захавання нацыянальнай культуры;
• духоўнага багацця;
• свабоды і годнасці чалавека.

2. Вобраз зубра

Зубр паказаны як магутная, велічная, свабодная і гордая жывёла. Аўтар падрабязна апісвае яго знешні выгляд, сілу, рогі, рухі і паводзіны. Зубр — не проста аб’ект палявання, а сапраўдны ўладар пушчы, частка роднай прыроды.

Пры цытаванні можна выкарыстаць радкі, дзе зубр названы волатам, паказаны як цар або ўладар пушчы, а таксама апісанні яго магутнага цела, рогаў і свабодных паводзін. Дакладныя словы лепш перапісаць са свайго выдання паэмы, бо ў розных перакладах яны могуць крыху адрознівацца.

У свядомасці беларусаў зубр сімвалізуе:

• моц і мужнасць;
• свабоду і незалежнасць;
• стойкасць народа;
• сувязь з роднай зямлёй;
• багацце і неабходнасць аховы беларускай прыроды.

3. Тэма вайны і міру

У паэме мір паказаны як натуральны і пажаданы стан жыцця чалавека і прыроды. Вайна ж нясе смерць, разбурэнне, страх і пакуты. Аўтар асуджае войны, якія пачынаюцца з-за ўлады, карысці і асабістых амбіцый кіраўнікоў.

Антываенная тэма была выклікана гістарычнымі падзеямі пачатку XVI стагоддзя:

• руска-літоўскай вайной 1512–1522 гадоў;
• стратай Смаленска ў 1514 годзе;
• пастаяннымі набегамі крымскіх татараў;
• агульнай ваеннай напружанасцю ў Еўропе.

Аўтар дапускае змаганне толькі тады, калі неабходна абараніць Радзіму і народ.

4. Чаму аўтар звяртаецца да часу Вітаўта?

Перыяд княжання Вітаўта ўспрымаўся як час магутнасці і росквіту Вялікага Княства Літоўскага. Вітаўт быў моцным кіраўніком, мудрым палітыкам і таленавітым военачальнікам.

Зварот да мінулага дазваляе Гусоўскаму:

• паказаць слаўную гісторыю роднага краю;
• стварыць вобраз ідэальнага кіраўніка;
• нагадаць пра моц і адзінства дзяржавы;
• параўнаць слаўнае мінулае з неспакойным сучасным;
• абудзіць у чытачоў патрыятычныя пачуцці.

5. Актуальныя праблемы паэмы

Для нашага часу актуальнымі застаюцца:

• неабходнасць міру;
• недапушчальнасць войнаў і гвалту;
• захаванне прыроды і рэдкіх жывёл;
• адказнасць кіраўнікоў за лёс народа;
• захаванне роднай мовы і культуры;
• павага да гістарычнай памяці;
• адзінства народа;
• перавага духоўных каштоўнасцей над матэрыяльнымі.

6. Вусныя выказванні

«Княжанне Вітаўта лічаць усе летапісы росквітам княства Літоўскага, нашага краю…»

Я згодны з гэтым выказваннем. Пры Вітаўце Вялікае Княства Літоўскае стала моцнай і ўплывовай дзяржавай. Князь пашырыў яе тэрыторыю, умацаваў войска і павысіў міжнародны аўтарытэт краіны. Вітаўт быў мужным, мудрым і энергічным кіраўніком. Таму яго княжанне засталося ў памяці народа як адзін з самых значных перыядаў гісторыі.

«Багацце духоўнае — злата дзяржавы».

Духоўнае багацце — гэта мова, культура, адукацыя, маральныя каштоўнасці і гістарычная памяць народа. Матэрыяльныя багацці могуць знікнуць, а духоўная спадчына захоўваецца стагоддзямі. Менавіта культура і памяць аб’ядноўваюць людзей і дапамагаюць народу заставацца сабой. Паэма Гусоўскага сама з’яўляецца прыкладам такога духоўнага багацця.

7. Аўтар-апавядальнік як герой паэмы

Так, адным з герояў паэмы можна лічыць аўтара-апавядальніка. Ён расказвае ад першай асобы, успамінае ўбачанае, добра ведае беларускую прыроду, паляванне і жыццё людзей.

У вобразе апавядальніка раскрываюцца:

• любоў да роднага краю;
• назіральнасць;
• веданне прыроды;
• патрыятызм;
• гуманізм;
• непрыманне вайны і жорсткасці;
• павага да гісторыі.

Аднак трэба адрозніваць рэальнага аўтара ад мастацкага вобраза апавядальніка: апавядальнік створаны ў творы, хоць і заснаваны на жыццёвым вопыце Гусоўскага.

8. Вобраз Вітаўта ў летапісе і ў паэме

Падабенства:

• у абодвух творах Вітаўт паказаны вялікім і слаўным князем;
• ён мужны, мудры, рашучы і здольны кіраўнік;
• Вітаўт клапоціцца пра моц і бяспеку дзяржавы;
• яго вобраз звязаны з перамогамі і росквітам краю.

Адрозненні:

• у летапісе больш увагі надаецца гістарычным падзеям, паходам і дзяржаўным справам;
• у паэме вобраз Вітаўта больш мастацкі і ўзвышаны;
• Гусоўскі паказвае не толькі князя-военачальніка, але і ідэальнага кіраўніка, абаронцу Радзімы;
• паэт перадае ўласнае захапленне Вітаўтам і выкарыстоўвае эмацыянальныя апісанні.

У якасці цытатных характарыстык можна падабраць словы «вялікі князь», «мужны», «мудры», «слаўны», «абаронца краю» — дакладную форму трэба зверыць з тэкстамі ў падручніку.

Летапісец і паэт надаюць Вітаўту шмат увагі, таму што ён увасабляе час найбольшай моцы Вялікага Княства Літоўскага і з’яўляецца прыкладам дзяржаўнага кіраўніка.

9. Пра тэлевізійны фільм

Паэма прывабіла аўтараў фільма спалучэннем гістарычнасці, паэтычнасці і драматызму. У ёй ёсць:

• незвычайны вобраз зубра;
• маляўнічыя апісанні пушчы і роднай зямлі;
• сцэны палявання;
• вобраз мужнага князя Вітаўта;
• разважанні пра вайну і мір;
• тэма любові да Радзімы.

Кінематограф дазваляе перадаць прыгажосць прыроды, рух зубра, атмасферу палявання і гістарычную веліч мінулага. Ідэі паэмы застаюцца важнымі і для сучаснага гледача.

10. Пра ілюстрацыі

На дасланым фота саміх ілюстрацый няма, таму дакладна суаднесці кожны малюнак з пэўным урыўкам немагчыма. Прынцып падбору можа быць такім:

• зубр у пушчы — урыўкі з апісаннем яго знешнасці, сілы і паводзін; назва: «Волат пушчы»;
• статак зуброў — радкі пра свабоду і жыццё жывёл у прыродзе; назва: «Сіла і свабода»;
• паляванне — эпізоды пра паляўнічых і небяспеку; назва: «Паляванне на зубра»;
• Вітаўт і воіны — урыўкі пра князя, яго мужнасць і дзяржаўную моц; назва: «Вялікі князь»;
• краявід роднай зямлі — радкі пра прыроду, Радзіму і мір; назва: «Мая зямля».

Праверка: усе адказы звязаны з трыма галоўнымі вобразамі паэмы — зубрам як сімвалам роднай зямлі, Вітаўтам як ідэальным кіраўніком і аўтарам-апавядальнікам як патрыётам.