Қысқаша жауап
1. Реакция теңдеулерін аяқтау және типін анықтау
- \(\mathrm{Al_2S_3+6HCl\rightarrow 2AlCl_3+3H_2S}\) — алмасу реакциясы.
- \(\mathrm{N_2+O_2\xrightarrow{t^\circ}2NO}\) — қосылу реакциясы.
- \(\mathrm{2NH_3\rightarrow N_2+3H_2}\) — айырылу реакциясы.
- \(\mathrm{2P+3Cl_2\rightarrow 2PCl_3}\) — қосылу реакциясы.
- \(\mathrm{CuCO_3\xrightarrow{t^\circ}CuO+CO_2}\) — айырылу реакциясы.
Ескерту: суретте реакция шарттары көрсетілмеген. Бұл тапсырмада әдеттегі өнімдер \(NO\) және \(PCl_3\) алынады.
2. Реакцияларды толықтырып, теңестіру
- \(\mathrm{2AgNO_3+Zn\rightarrow Zn(NO_3)_2+2Ag}\)
- \(\mathrm{K_2S+CuCl_2\rightarrow 2KCl+CuS\downarrow}\)
- \(\mathrm{2Fe+3Cl_2\rightarrow 2FeCl_3}\)
- \(\mathrm{3Na_2O+2H_3PO_4\rightarrow 2Na_3PO_4+3H_2O}\)
- \(\mathrm{2FeCl_2+Cl_2\rightarrow 2FeCl_3}\)
- \(\mathrm{FeS+2HCl\rightarrow FeCl_2+H_2S\uparrow}\)
3. Формулаларды жазу, теңестіру және типін анықтау
- \(\mathrm{2Na+2HCl\rightarrow 2NaCl+H_2\uparrow}\) — орынбасу.
- \(\mathrm{C+O_2\rightarrow CO_2}\) — қосылу.
- \(\mathrm{2Hg+O_2\rightarrow 2HgO}\) — қосылу.
- \(\mathrm{CuO+2HCl\rightarrow CuCl_2+H_2O}\) — алмасу.
- \(\mathrm{CaCO_3\xrightarrow{t^\circ}CaO+CO_2\uparrow}\) — айырылу.
Негізгі принцип
- Қосылу: бірнеше заттан бір зат түзіледі
\(\mathrm{A+B\rightarrow AB}\) - Айырылу: бір заттан бірнеше зат түзіледі
\(\mathrm{AB\rightarrow A+B}\) - Орынбасу: жай зат күрделі заттағы бір элементті алмастырады
\(\mathrm{A+BC\rightarrow AC+B}\) - Алмасу: екі күрделі зат құрам бөліктерімен алмасады
\(\mathrm{AB+CD\rightarrow AD+CB}\)
Теңестіргенде зат формулаларының төменгі индекстерін өзгертпейміз, тек алдындағы коэффициенттерді қоямыз.
Мысалы:
\[ \mathrm{Al_2S_3+HCl\rightarrow AlCl_3+H_2S} \]
Оң жақта \(2\mathrm{AlCl_3}\) және \(3\mathrm{H_2S}\) қою керек. Сонда хлор мен сутек саны 6 болады:
\[ \mathrm{Al_2S_3+6HCl\rightarrow 2AlCl_3+3H_2S} \]
Тексеру: екі жақта да \(\mathrm{Al_2,\ S_3,\ H_6,\ Cl_6}\) бар.
