Эволюциянын негизги уч формасы
Кыска жооп:
Эволюциянын негизги үч формасы:
- Дивергенция — бир ата-тектен чыккан организмдердин ар башка шарттарда айырмаланышы.
- Конвергенция — туугандыгы алыс организмдердин окшош шарттарда окшош белгилерге ээ болушу.
- Параллелизм — тууган организмдерде окшош белгилердин өз алдынча пайда болушу.
Негизги түшүнүк:
- Дивергенция: адамдын колу, куштун канаты, киттин сүзгүч канаты — түзүлүшү окшош, кызматы ар башка.
- Конвергенция: акула менен дельфиндин дене формасы окшош, бирок алар ар башка топторго кирет.
- Параллелизм: жакын тууган организмдерде окшош ыңгайлашуулар өз алдынча калыптанат.
Эсте сактоо үчүн: ажырашуу — дивергенция, жакындашуу — конвергенция, параллелдүү өнүгүү — параллелизм.
Обсуждение
10 сообщенийЭволюциянын багыттары
Эволюциянын негизги багыттары үчөө:
Ароморфоз — организмдин түзүлүшү татаалдашып, жашоо мүмкүнчүлүгү кеңейет.
Мисал: өпкө менен дем алуунун пайда болушу, төрт камералуу жүрөк.Идиоадаптация — организмдин жалпы түзүлүшү өзгөрбөстөн, белгилүү бир жашоо шартына ылайыкташуусу.
Мисал: куштардын тумшуктарынын ар түрдүү болушу, коргоочу түс.Жалпы дегенерация — мите же кыймылсыз жашоого өтүүдө организмдин айрым органдарынын жөнөкөйлөшүшү.
Мисал: тасма куртта тамак сиңирүү системасынын жоголушу.
Эсте сактоо: ароморфоз — татаалдашуу, идиоадаптация — ылайыкташуу, дегенерация — жөнөкөйлөшүү.
Жаныбарлар менее писал кыл
Жаныбарлардан мисал келтирсек:
Ароморфоз — түзүлүштүн татаалдашы:
- балыктардан амфибиялардын пайда болушу — өпкө жана буттардын пайда болушу;
- сүт эмүүчүлөрдө — төрт камералуу жүрөк жана жылуу кандуулук.
Идиоадаптация — белгилүү шартка ыңгайлашуу:
- куштардын тумшуктарынын ар түрдүү болушу;
- ак аюунун калың жүнү жана май катмары;
- хамелеондун түсүн өзгөртүшү.
Жалпы дегенерация — түзүлүштүн жөнөкөйлөшүшү:
- тасма курттун мите жашоого өтүп, тамак сиңирүү системасынын жоголушу;
- мителерде сезүү органдарынын жөнөкөйлөшүшү.
Кыскача: ароморфоз — татаалдашуу, идиоадаптация — ыңгайлашуу, дегенерация — жөнөкөйлөшүү.
Адамдын келип чыгышы
Адамдын келип чыгышы — антропогенез деп аталат. Адам азыркы маймылдардан түздөн-түз эмес, адам сымал маймылдар менен болгон байыркы жалпы ата-тектен эволюция жолу менен пайда болгон.
Адамзаттын өнүгүшүнүн негизги баскычтары:
- Австралопитек — эки буттап баскан, жөнөкөй куралдарды колдонгон.
- Эптүү адам (Homo habilis) — таш куралдарды жасаган.
- Тик жүрүүчү адам (Homo erectus) — отту пайдаланган, аңчылык кылган.
- Неандерталь — топ болуп жашаган, эмгек куралдарын өркүндөткөн.
- Акыл-эстүү адам (Homo sapiens) — азыркы адам; сүйлөө, ой жүгүртүү жана маданият өнүккөн.
Адамдын пайда болушунда тик басуу, эмгек, мээнин өнүгүшү, сүйлөө жана коомдук жашоо негизги роль ойногон.
Адамдын келип чыгышы
Адамдын келип чыгышы — антропогенез деп аталат. Адам азыркы маймылдардан түздөн-түз пайда болгон эмес, адам сымал маймылдар менен жалпы байыркы ата-тектен эволюция жолу менен өнүккөн.
Негизги баскычтары:
- Австралопитек — эки буту менен баскан.
- Эптүү адам (Homo habilis) — жөнөкөй таш куралдарды жасаган.
- Тик жүрүүчү адам (Homo erectus) — отту пайдаланган.
- Неандерталь — аңчылык кылып, топ болуп жашаган.
- Акыл-эстүү адам (Homo sapiens) — азыркы адам.
Адамдын өнүгүшүндө тик басуу, эмгек, мээнин өсүшү, сүйлөө жана коомдук жашоо чоң роль ойногон.
Дарвин Адам эволюциясы
Дарвиндин адам эволюциясы жөнүндөгү көз карашы
Чарльз Дарвин адамдын келип чыгышын эволюция теориясы аркылуу түшүндүргөн. Анын пикири боюнча, адам азыркы маймылдардан түздөн-түз пайда болгон эмес. Адам менен адам сымал маймылдардын байыркы жалпы ата-теги болгон.
Адамдын эволюциясында төмөнкүлөр маанилүү роль ойногон:
- тукум куучулук өзгөрмөлүүлүк;
- табигый тандалуу;
- тик басуу;
- эмгек куралдарын колдонуу;
- мээнин жана сүйлөөнүн өнүгүшү;
- коомдук жашоо.
Дарвин бул көз карашын «Адамдын келип чыгышы жана жыныстык тандалуу» аттуу эмгегинде баяндаган.
Жыйынтык: адам — узак убакытка созулган эволюциянын натыйжасында пайда болгон коомдук-биологиялык жандык.
