Кыска жооп: Индуктивдүүлүк \(L\) — ток өзгөргөндө өткөргүчтө өзүн-өзү индукциянын ЭККсы пайда болуу жөндөмүн мүнөздөгөн физикалык чоңдук. Өлчөө бирдиги — генри (Гн).
Негизги принцип
Катушкадан ток өткөндө анын айланасында магнит талаасы пайда болот. Эгер ток өзгөрсө, магнит талаасы да өзгөрөт. Натыйжада катушканын өзүндө токтун өзгөрүшүнө каршы багытталган индукция ЭККсы пайда болот:
\[ \mathcal{E}=-L\frac{\Delta I}{\Delta t} \]
Бул жерде:
- \(\mathcal{E}\) — өзүн-өзү индукциянын ЭККсы, В;
- \(L\) — индуктивдүүлүк, Гн;
- \(\Delta I\) — токтун өзгөрүшү, А;
- \(\Delta t\) — убакыт аралыгы, с.
«\(-\)» белгиси Ленцтин эрежесин билдирет: индукцияланган ток өзгөрүүгө каршы аракет кылат.
Индуктивдүүлүк эмнеге көз каранды?
Катушканын индуктивдүүлүгү:
- оромдордун саны көбөйгөндө өсөт;
- ферромагниттик өзөк колдонулганда өсөт;
- катушканын кесилиш аянты чоңойгондо өсөт;
- катушканын узундугу көбөйгөндө азаят.
Узун соленоид үчүн:
\[ L=\mu_0\mu_r\frac{N^2S}{l} \]
Мисал
Берилсин:
\[ L=2\text{ Гн}, \qquad \Delta I=3\text{ А}, \qquad \Delta t=0{,}5\text{ с} \]
ЭККнын модулу:
\[ |\mathcal{E}|=L\frac{\Delta I}{\Delta t} =2\cdot\frac{3}{0{,}5}=12\text{ В} \]
Жооп:
\[ \boxed{|\mathcal{E}|=12\text{ В}} \]
Катушкада топтолгон магнит талаасынын энергиясы:
\[ W=\frac{LI^2}{2} \]
