Реши задание на изображении

Бір \(k\) енгізбей, бір үлестің ұзындығын табу арқылы шығарайық.

а) 1)

Кесінділердің қатынасы:

\[ 2:4:8 \]

Барлық үлес саны:

\[ 2+4+8=14 \]

Бір үлес:

\[ 98:14=7\text{ см} \]

Сондықтан:

\[ 2\cdot7=14\text{ см}, \qquad 4\cdot7=28\text{ см}, \qquad 8\cdot7=56\text{ см}. \]

Жауабы: \(14\text{ см},\ 28\text{ см},\ 56\text{ см}\).

а) 2)

Қатынас:

\[ 3:4:5 \]

Барлық үлес саны:

\[ 3+4+5=12 \]

Бір үлес:

\[ 98:12=\frac{49}{6}\text{ см} \]

Сонда:

\[ 3\cdot\frac{49}{6}=\frac{49}{2}=24{,}5\text{ см}, \]

\[ 4\cdot\frac{49}{6}=\frac{98}{3}=32\frac{2}{3}\text{ см}, \]

\[ 5\cdot\frac{49}{6}=\frac{245}{6}=40\frac{5}{6}\text{ см}. \]

Жауабы: \(24{,}5\text{ см},\ 32\frac{2}{3}\text{ см},\ 40\frac{5}{6}\text{ см}\).

ә)

\[ AB:BC=x:y \]

Кесіндінің толық ұзындығы \(d\), ал барлық үлес саны:

\[ x+y \]

Бір үлес:

\[ \frac{d}{x+y} \]

Сондықтан:

\[ \boxed{AB=\frac{dx}{x+y}}, \qquad \boxed{BC=\frac{dy}{x+y}}. \]

Тағы бір тәсіл — теңдеу құру.

а) 1)

Кесінділерді \(x,\ 2x,\ 4x\) деп аламыз, өйткені

\[ 2:4:8=1:2:4. \]

Олардың қосындысы \(98\) см:

\[ x+2x+4x=98, \]

\[ 7x=98,\qquad x=14. \]

Сонда:

\[ \boxed{14\text{ см},\ 28\text{ см},\ 56\text{ см}}. \]

а) 2)

Кесінділерді \(3x,\ 4x,\ 5x\) деп белгілейміз:

\[ 3x+4x+5x=98, \]

\[ 12x=98,\qquad x=\frac{49}{6}. \]

Ендеше:

\[ 3x=24{,}5\text{ см}, \]

\[ 4x=32\frac{2}{3}\text{ см}, \]

\[ 5x=40\frac{5}{6}\text{ см}. \]

Жауабы:

\[ \boxed{24{,}5\text{ см},\ 32\frac{2}{3}\text{ см},\ 40\frac{5}{6}\text{ см}}. \]

ә)

\[ AB:BC=x:y \]

болғандықтан:

\[ AB=xt,\qquad BC=yt. \]

Ал \(AB+BC=d\):

\[ xt+yt=d, \]

\[ t(x+y)=d, \qquad t=\frac{d}{x+y}. \]

Сондықтан:

\[ \boxed{AB=\frac{dx}{x+y}}, \qquad \boxed{BC=\frac{dy}{x+y}}. \]

7-тапсырма

Шаңырақ — киіз үйдің төбесіндегі дөңгелек ағаш бөлік. Оған уықтар бекітіледі. Шаңырақ үйдің берік тұруын қамтамасыз етеді. Ол — отбасы мен бірліктің, ұрпақ сабақтастығының белгісі.

Қара шаңырақ — ата-бабадан қалған қасиетті үй, әулеттің үлкен үйі. Дәстүр бойынша қара шаңырақ көбінесе кенже ұлға мұра болып қалады. Ол ата-ананы, туған-туысты біріктіретін қасиетті орын саналады.

Киіз үй бөліктеріне байланысты бата-тілектер:

• Шаңырағың биік болсын!
• Керегең кең болсын!
• Уығың берік болсын!
• Босағаң берік болсын!
• Түндігіңнен ырыс-береке жаусын!
• Ошағыңның оты өшпесін!
• Түтінің түзу шықсын!
• Шаңырағың шайқалмасын, отбасың аман болсын!

7-тапсырманың суретін қайта жіберші, қазір ол маған көрінбей тұр.

Бұл — алдыңғы оқу тапсырмасының жалғасы. Бірақ суретте 7-тапсырма емес, 1–3-тапсырмалар көрінеді. Қай тапсырманы орындау керек?

Түсіндім, дәл осы суреттегі тапсырма керек екен. Бірақ суреттің мәтіні қазір маған көрінбей тұр. Суретті қайта жіберші, бірден шығарып беремін.

Бұл — алдыңғы оқу мақсатының жалғасы: екі сурет те тау жыныстары мен минералдарды жіктеу тақырыбына қатысты. Суреттерде 1–3-тапсырмалар көрінеді.

1-тапсырма

Тау жыныстарының шығу тегіне қарай

Магмалық:

• гранит;
• базальт;
• пемза;
• обсидиан.

Шөгінді:

• құмтас;
• әктас;
• конгломерат.

Метаморфтық:

• мәрмәр;
• тақтатас;
• гнейс.

Минералдардың құрамына қарай

Металдар:

• темір кені.

Бейметалдар:

• гипс;
• ас тұзы;
• алмаз;
• кварц.

2-тапсырма

1 — А Гранит
2 — Ә Обсидиан
3 — Б Пемза
4 — В Әктас
5 — Г Құмтас
6 — Ғ Мәрмәр
7 — Д Гнейс
8 — Е Алмаз

3-тапсырма

Метаморфтық жынысқа мысал ретінде гнейсті, ал минерал ретінде кварцты да жазуға болады.