Қысқаша жауап
1-тапсырма
| Критерий | 1-мәтін | 2-мәтін |
|---|---|---|
| Мәтіннің стилі | Ғылыми стиль | Публицистикалық стиль |
| Тақырыбы | Құндылық ұғымы және оның адам өміріндегі маңызы | Қазіргі қоғамдағы рухани және материалдық құндылықтар |
| Түрі | Пайымдау | Пайымдау |
| Құрылымы | Кіріспе: құндылық туралы түсінік; негізгі бөлім: ғалымдар пікірлері мен құндылықтың мәні; қорытынды: құндылықтың маңызы | Кіріспе: қоғамдағы мәселе; негізгі бөлім: рухани және материалдық байлықты салыстыру; қорытынды: рухани құндылықтарды сақтау туралы ой |
| Екі мәтіннің ұқсастығы | Екеуінде де құндылық, оның адам мен қоғам өміріндегі орны сөз болады. Екі мәтін де пайымдау түрінде жазылған. | Екеуінде де құндылық, оның адам мен қоғам өміріндегі орны сөз болады. Екі мәтін де пайымдау түрінде жазылған. |
| Екі мәтіннің айырмашылығы | Ғылыми стильде жазылған, анықтамалар мен ғылыми тұжырымдар басым. Құндылық мәселесі жалпы түрде қарастырылады. | Публицистикалық стильде жазылған, авторлық пікір, мақал-мәтел және үндеу бар. Қазіргі жастардың рухани байлығы туралы айтылады. |
2-тапсырма. Тезистік жоспар
Тақырыбы: «Досыңды көрсет, сенің кім екеніңді айтамын»
- Достық адамның мінезі мен адамгершілік қасиеттерін танытады.
- Адам көбіне өзіне жақын көзқарасы мен құндылығы бар адамдармен достасады.
- Нағыз дос қиындықта қолдау көрсетіп, жақсы қасиеттерге жетелейді.
- Жаман орта мен жалған достық адамның мінезіне кері әсер етеді.
- Достықтың негізі — сенім, адалдық, сыйластық және жауапкершілік.
- Сондықтан адамның кім екенін оның достарына қарап та бағалауға болады.
Негізгі түсіндіру
1-мәтінде ғылыми ұғымдар, ғалымдардың пікірлері және бейтарап баяндау қолданылған, сондықтан оның стилі — ғылыми.
2-мәтінде қоғамдық мәселе көтеріліп, автор оқырманға ой салады және үндеу жасайды, сондықтан ол публицистикалық стильге жатады.
Екі мәтін де белгілі бір мәселені түсіндіріп, себептері мен маңызын ашатындықтан, мәтін түрі — пайымдау.
Тезистік жоспардағы әр тармақ бір толық негізгі ойды білдіреді. Жоспардың реті: достықтың мәні → жақсы және жаман достың әсері → достықтың шарттары → қорытынды.