практыкаванне 82
Аналіз форм пікселяў
Я гляджу на бачную паслядоўнасць каля x 978 пасля «мясцовасць». Цікава, ці працягваецца яна як «ягад...». Падобна, што частка тэксту абразаецца правым краем фатаграфіі. Я засяроджуся на аналізе формаў пікселяў, каб зразумець, што там адбываецца. Цікава, як нават дробныя дэталі могуць паўплываць на разуменне поўнага кантэксту!
Разбор граматычных адносін
Думаю, трэба згадаць граматычныя адносіны для ўсіх словазлучэнняў. Магчыма, не трэба тлумачыць семантыку кожнага асобнага слова, але варта закрануць яе. Напрыклад, «лясны, лясісты» — гэта, верагодна, звязаныя прыметнікі, і можна сказаць, што яны адпавядаюць словам «мясцовасць» і «звер». Гэта мае сэнс, бо я імкнуся ўдакладніць адносіны ў словазлучэннях.
Пошук беларускіх словазлучэнняў
Я паглыбляюся ў пошук беларускага словазлучэння «абагульніць жыццёвыя факты». Цікава, ці рэдка ўжываецца выраз «абагульніць жыццё». Ён нагадвае мне фразу «Мастацтва абагульняе жыццё», якая часта сустракаецца ў літаратурнай крытыцы. Значыць, гэта добры знак! Што да слова «раздрабліць», я разглядаю яго значэнні, напрыклад тое, што яно азначае «зрабіць дробным (корм)». Я спрабую разабрацца ў яго адценнях значэння.
Разгляд выбару назоўнікаў
Мне трэба праверыць, ці дакладна падабраны ўсе шэсць назоўнікаў, каб пазбегнуць неадназначнасці. Напрыклад, «класны» сустракаецца ў словазлучэннях «класны журнал» і «класны сход». «Класічны» ўжываецца ў выразах «класічная мова» і «класічная спадчына», што здаецца зразумелым. Для «класавы» падыходзіць «класавая барацьба». Калі шукаюць менш ужывальны выраз кшталту «класавы сход», варта яшчэ раз праверыць тэкст. Ёсць таксама магчымасць разгледзець словы «мясцовасць» і «звер». Усё гэта выглядае карысным; я хачу пераканацца ў вычарпальнасці адказу.
Кароткі адказ
Шаўкавістыя валасы, шаўковая сукенка; пясчаны бераг, пясочны гадзіннік, пясчанае дно; лясістая мясцовасць, лясны звер; дробны гандаль, дробны пясок, дробавы лічэбнік; класічная мова, класны сход, класавaя барацьба, класны журнал, класічны прыклад, класічная спадчына.
Абагульніць факты і жыццё, абагуліць гаспадаркі; даказаць тэарэму, абгрунтаваць тэорыю; выявіць заканамернасць, адкрыць закон; раздрабліць корм, раздрабніць вугаль.
Як выбіралі словы
- Шаўкавістыя валасы — падобныя да шоўку; шаўковая сукенка — зробленая з шоўку.
- Пясчаны азначае «які складаецца з пяску або пакрыты пяском»: пясчаны бераг, пясчанае дно. Пясочны гадзіннік — устойлівае спалучэнне.
- Лясістая мясцовасць багатая лясамі, а лясны звер жыве ў лесе.
- Дробны гандаль, дробны пясок — невялікі па памеры або аб’ёме; дробавы лічэбнік звязаны з дробам.
- Класны звязаны са школьным класам, класічны — з класікай, класавы — з грамадскім класам.
Від сувязі слоў
Спалучэнні з прыметнікамі — дапасаванне: прыметнік дапасуецца да назоўніка ў родзе, ліку і склоне. Граматычнае значэнне — прадмет і яго прымета: пясчанае дно, класічная мова.
Спалучэнні з дзеясловамі — кіраванне: дзеяслоў патрабуе назоўнік у вінавальным склоне. Граматычнае значэнне — дзеянне і аб’ект, на які яно накіравана: даказаць (што?) тэарэму, адкрыць (што?) закон.
