Қысқаша жауап:
Бөлік құны:
\[ c=\frac{\text{көршілес нөмірленген белгілер айырмасы}}{\text{олардың арасындағы бөліктер саны}}. \]Әдетте аспаптың абсолюттік қателігі:
\[ \Delta t=\frac{c_t}{2},\qquad \Delta V=\frac{c_V}{2}. \]Мензуркадан соңғы қоспа көлемін өлшейміз: \(V_{\text{қоспа}}\).
Мұздан еріген судың көлемі:
\[ V_{\text{м}}=V_{\text{қоспа}}-V_{\text{б.с.}} \] Ал бастапқы су \(100\ \text{мл}\) болса: \[ V_{\text{м}}=V_{\text{қоспа}}-100\ \text{мл}. \]Судың және еріген мұздың массасы:
\[ m_{\text{ы.с.}}=\rho_{\text{су}}V_{\text{ы.с.}}, \qquad m_{\text{м}}=\rho_{\text{су}}V_{\text{м}}, \] мұнда \(\rho_{\text{су}}=1000\ \text{кг/м}^3\).Кестеге мына мәндер енгізіледі:
| Шама | Мәні |
|---|---|
| Бастапқы су көлемі | \(V_{\text{ы.с.}}=100\ \text{мл}=1\cdot10^{-4}\ \text{м}^3\) |
| Ыстық судың массасы | \(m_{\text{ы.с.}}=0{,}10\ \text{кг}\) |
| Ыстық су температурасы | тәжірибеде өлшенген \(t_{\text{ы.с.}}\) |
| Қоспа температурасы | тәжірибеде өлшенген \(t_{\text{қоспа}}\) |
| Қоспа көлемі | мензуркадан өлшенген \(V_{\text{қоспа}}\) |
| Мұз көлемі | \(V_{\text{м}}=V_{\text{қоспа}}-100\ \text{мл}\) |
| Мұз массасы | \(m_{\text{м}}=\rho_{\text{су}}V_{\text{м}}\) |
- Ыстық су берген жылу мұзды ерітуге жұмсалады:
\[ Q_{\text{ы.с.}} =c\,m_{\text{ы.с.}} \left(t_{\text{ы.с.}}-t_{\text{қоспа}}\right), \]
\[ Q_{\text{м}}=\lambda m_{\text{м}}. \]
Жылу алмасу ескерілмесе, \(Q_{\text{ы.с.}}=Q_{\text{м}}\). Сондықтан:
\[ \boxed{\lambda= \frac{c\,m_{\text{ы.с.}} \left(t_{\text{ы.с.}}-t_{\text{қоспа}}\right)} {m_{\text{м}}}} \]
мұнда \(c=4200\ \text{Дж/(кг·°C)}\). Нәтиже шамамен
\[ \lambda\approx3{,}3\cdot10^5\ \text{Дж/кг} =330\ \text{кДж/кг} \]
болуы керек.
Суретте \(t_{\text{ы.с.}}\), \(t_{\text{қоспа}}\) және \(V_{\text{қоспа}}\) өлшемдері көрсетілмеген, сондықтан 1, 2, 7 және 10-тапсырмалардың нақты сандық мәндерін тәжірибе нәтижесінсіз табу мүмкін емес.
Қысқа жауап:
Бөлік құны:
\[ c_t=1^\circ C,\qquad c_V=10\text{ мл}. \]Абсолюттік қателік:
\[ \Delta t=\pm0{,}5^\circ C,\qquad \Delta V=\pm5\text{ мл}. \]Мензуркадан қоспаның көлемін өлшедік: \(V_{\text{қоспа}}\).
\[ V_{\text{м}}=V_{\text{қоспа}}-V_{\text{ы.с.}} =V_{\text{қоспа}}-100\text{ мл}. \]
\[ m_{\text{м}}=\rho_{\text{су}}V_{\text{м}}, \qquad \rho_{\text{су}}=1000\ \text{кг/м}^3. \]
Кестеге:
\[ V_{\text{ы.с.}}=100\text{ мл}=10^{-4}\text{ м}^3, \qquad m_{\text{ы.с.}}=0{,}1\text{ кг}, \]
\[ V_{\text{м}}=V_{\text{қоспа}}-10^{-4}\text{ м}^3, \qquad m_{\text{м}}=1000V_{\text{м}}. \]
\(t_{\text{ы.с.}}\) пен \(t_{\text{қоспа}}\) — термометрден өлшенген мәндер.
- \[ \boxed{\lambda= \frac{c\,m_{\text{ы.с.}} \left(t_{\text{ы.с.}}-t_{\text{қоспа}}\right)} {m_{\text{м}}}} \]
мұнда \(c=4200\ \text{Дж/(кг·°C)}\).
Нақты сан шығару үшін \(V_{\text{қоспа}}\), \(t_{\text{ы.с.}}\), \(t_{\text{қоспа}}\) өлшемдері керек.
