8 - параграфка конспект эссе жазып бер ушул темада
Кыска жооп: XIX кылымдын экинчи жарымында Александр IIнин реформалары Россияны жаңылоого жол ачкан, бирок крепостнойлук укуктун калдыктары, жер маселеси жана самодержавиенин сакталышы реформалардын мүмкүнчүлүгүн чектеп койгон.
§ 8. Падышалык Россиядагы улуу реформалар жана пайдаланылбай калган мүмкүнчүлүктөр
1853–1856-жылдардагы Крым согушунда Россиянын жеңилиши өлкөдө терең кризис бар экенин көрсөттү. Россиянын экономикасы артта калган, армиясы начар куралданган, транспорт начар өнүккөн эле. Крепостнойлук укук да өлкөнүн өнүгүшүнө тоскоол болгон. Ушундай шартта 1855-жылы такка Александр II отуруп, мамлекеттик өзгөрүүлөрдү жүргүзүүгө аракет кылган.
Эң маанилүү реформа — 1861-жылы крепостнойлук укуктун жоюлушу. Дыйкандар жеке эркиндикке ээ болуп, үй-бүлөсү менен көчүп-конууга, соода кылууга жана эмгегин өз алдынча сатууга мүмкүнчүлүк алышкан. Бирок реформа толук адилеттүү болгон эмес. Дыйкандар жерди помещиктерден сатып алууга аргасыз болуп, көп жылдар бою төлөм жүргүзүшкөн. Алардын жер үлүшү көп учурда жетишсиз болгон. Ошондуктан айылдарда жакырчылык жана жер маселеси сакталып калган.
1860–1870-жылдары башка маанилүү реформалар да жүргүзүлдү. 1864-жылдагы земство реформасы жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарын түздү. 1870-жылдагы шаар реформасы шаардык думаларды уюштурду. 1864-жылдагы сот реформасы сот иштеринин ачыктыгын, адвокаттык коргоону жана айрым учурларда сот арачыларынын катышуусун киргизди. Сот алдында адамдардын теңдиги жарыяланган.
1874-жылдагы аскер реформасы жалпы аскердик милдетти киргизип, армияны жаңылоого багытталды. Аскер кызматын өтөө мөөнөтү кыскартылып, аскердик билим берүүгө көңүл бурулду. Билим берүү жана басма сөз тармагында да убактылуу жеңилдиктер берилди. Бул реформалар өнөр жайдын, темир жолдордун, сооданын жана шаарлардын өсүшүнө шарт түздү.
Ошол эле учурда реформалардын көпчүлүгү жарым-жартылай гана ишке ашкан. Россияда самодержавие сакталды, элдин бийликти башкарууга катышуусу чектелди. Конституция жана чыныгы парламент түзүлгөн жок. Дыйкандардын жер маселеси чечилбей, жумушчулардын абалы да оор бойдон калды. Коомдогу социалдык жана улуттук карама-каршылыктар күчөдү.
1881-жылы Александр II өлтүрүлгөндөн кийин анын конституциялык өзгөрүүлөрдү улантуу мүмкүнчүлүгү ишке ашпай калды. Александр IIIнин тушунда тескери саясат күчөп, цензура жана полициялык көзөмөл көбөйдү. Демек, Россияда реформалар өлкөнү феодалдык түзүлүштөн капиталисттик өнүгүүгө жылдырган, бирок пайдаланылбай калган мүмкүнчүлүктөр коомдук кризисти тереңдеткен.
Жыйынтык: Александр IIнин реформалары Россиянын тарыхындагы маанилүү кадам болгон. Бирок реформалар толук жана ырааттуу жүргүзүлбөгөндүктөн, өлкөнүн негизги көйгөйлөрү чечилбей калган.
Түшүнүү үчүн негизги схема
- Себеби: Крым согушундагы жеңилүү жана өлкөнүн артта калышы.
- Негизги реформалар: 1861-жыл — крепостнойлукту жоюу; 1864-жыл — земство жана сот реформалары; 1870-жыл — шаар реформасы; 1874-жыл — аскер реформасы.
- Жакшы натыйжасы: экономика, билим берүү, сот жана армия өнүккөн.
- Чектөөлөрү: жер маселеси чечилген эмес, самодержавие жана социалдык теңсиздик сакталып калган.
- Жыйынтык: реформалар жаңыланууга жол ачкан, бирок толук жүргүзүлбөгөндүктөн кийинки кризистерге шарт түзгөн.
