Қазақ тіліндегі тапсырманы талдау
Пайдаланушыға қазақ тілінде жауап қажет екенін түсіндім және берілген суреттегі көрінетін тапсырмаларды мұқият қарастыруым керек. Алдымен қысқаша жауап беріп, содан кейін қажетті қадамдар мен қорытындыларды көрсетуім керек. Өсімдік және жануар жасушалары туралы сұрақтарға, сондай-ақ транспирация тақырыбына назар аударып, барлық көрінетін тапсырмаларды қамтуым қажет. Дәлдікті қамтамасыз ету үшін, әсіресе A және B деп белгіленген сызбалардағы мәтінді мұқият тексеремін.
Тапсырма сұрақтарын түсіндіру
Өсімдік және жануар жасушаларына қатысты мәтіндегі сұрақтармен жұмыс істеп жатырмын. Бірінші сұрақтың жауабы, жасуша қабырғасы мен хлоропласт сияқты ерекше белгілері бар өсімдік жасушасын көрсететін A сызбасы болуы мүмкін деп ойлаймын. Өсімдік жасушаларына ғана тән құрылымдарға қатысты сұрақ үшін жасуша қабырғасы немесе хлоропласт сияқты бір құрылымға назар аударуым керек. A сызбасы өсімдік жасушасын көрсететіндіктен, олардың кез келгенін — «жасуша қабырғасы» немесе «хлоропласт» — таңдай аламын. Дәлдік маңызды!
Биология тапсырмаларының жауаптарын нақтылау
Қазақ тілінде өсімдік жасушаларына ғана тән құрылым ретінде «жасуша қабырғасын» немесе «хлоропластты» атауға болады. Солардың біреуін ғана көрсетуім керек. Әдетте күтілетін жауап «хлоропласт» болуы мүмкін, дегенмен олар балдырларда да кездеседі. Ортақ құрылым туралы сұрақта жасуша мембранасын, цитоплазманы немесе ядроны атауға болады — солардың біреуін таңдаймын. 3-тапсырмаға келсек, тердің булануы денені салқындату арқылы температураны реттеуге көмектеседі, ал судың заттарды еріту қасиеті қоректік заттар мен газдарды тасымалдауға мүмкіндік береді.
Қысқаша жауап
а) Өсімдік жасушасы — A.
ә) Өсімдік жасушасына ғана тән құрылым — хлоропласт.
б) Ортақ құрылым — жасуша мембранасы.
3-тапсырма
а) Тердің булануы денеден жылуды алып, ағзаны салқындатады және дене температурасын реттейді.
ә) Су көптеген заттарды ерітеді, сондықтан қоректік заттар мен минералды тұздар ағзада тасымалданады.
б) Судың бір қызметі — дене температурасын реттеу.
Түсіндіру
- A суретінде өсімдік жасушасына тән қатты жасуша қабырғасы және хлоропласттар бар.
- B суреті — жануар жасушасы, өйткені оның жасуша қабырғасы мен хлоропласттары жоқ.
- Тер буланғанда жылу жұмсалады, сондықтан дене салқындайды.
- Су — жақсы еріткіш әрі ағзадағы заттарды тасымалдауға көмектеседі.