Вывучэнне арфаграфічных правілаў
Я спрабую зразумець слова «перасці» і яго карані. Корань «ісці» пачынаецца з «і», за якой ідзе «с», таму, калі дадаць простую галосную прыстаўку, павінна было б атрымацца «пераісьці». Аднак нарматыўная форма — «перайсці». Чаму так? Падобна, што гэта арфаграфічнае правіла. Канкрэтна, у дзеясловах, утвораных ад «ісці» або «іграць», пасля прыставак, якія заканчваюцца на галосную, «і» змяняецца на «й». Цікава, ці ахоплівае гэта такія прыклады, як «пайсці» або «прыходзіць».
Вывучэнне беларускай тэрміналогіі
Я бачу, што на выяве ёсць радок, які выглядае як «кантр...дэя». Я разглядаю варыянт «кантрыдэя». Давайце разбяромся з напісаннем і значэннем. Падобна, што «кантрыдэя» азначае counteridea, спалучаючы «кантры-» (якое нагадвае «contra-») і «ідэя». Мне цікава, ці з’яўляецца «кантры-» варыянтам прыстаўкі ў беларускай мове перад галоснымі, і я правяраю гэта па сваім лінгвістычным корпусе, шукаючы іншыя прыклады яе ўжывання.
Вывучэнне беларускіх правілаў
Я разглядаю правіла, паводле якога пасля прыставак, што заканчваюцца на зычную, «і» змяняецца на «ы», за выключэннем іншамоўных прыставак. Але тады ўзнікае пытанне, чаму ў прыкладах кшталту «superінтэлект» і «межинститутски» яны таксама ўключаны, бо, здаецца, паказваюць выключэнні. Магчыма, «кантрыдэя» сведчыць пра іншамоўную прыстаўку, пасля якой «і» змяняецца на «ы». Думаю, трэба дакладна сфармуляваць беларускае правіла, верагодна, паводле арфаграфіі 2023 года, каб гэта высветліць! Давайце знойдзем канкрэтныя звесткі!
Вывучэнне заканамернасцяў транслітарацыі
Думаю, што ў крыніцы, верагодна, выкарыстана «кантр-», бо надрукаваная літара пасля «к» выглядае як «а». Гэта таксама можа быць памылкай. Беларускае слова «контрідэя» насамрэч можа пісацца як «кантрідэя», з «а» замест «о».
Гэта прымушае мяне задумацца пра беларускія заканамернасці перадачы запазычаных слоў, дзе рускае «контр-», верагодна, адпавядае «кантр-», асабліва з улікам акання ў запазычаных словах. Ёсць такія прыклады, як «кантрабанда», таму гэта здаецца магчымым. Вымалёўваецца цікавая заканамернасць са зменай ненаціскных галосных!
Вывучэнне беларускіх дзеясловаў
Я даследую розніцу паміж «адымаць» і «аднімаць» у беларускай мове. Падобна, што «адымаць» можа быць дзеясловам, утвораным ад «імаць» (to take), тады як «аднімаць» мае незакончанае трыванне. Ёсць школьная фраза: «Каб адняць дробы...», што дазваляе меркаваць, што «адняць» можа быць не зусім правільным варыянтам у гэтым выпадку. Цікава, што свядомае выкарыстанне «адымаць» уключае літару «ы» пасля прыстаўкі, што выклікае цікавыя моўныя пытанні!
Ацэнка заданняў
На выяве ёсць заданні 115 і 116, але, здаецца, карыстальніка ў асноўным цікавіць заданне 115. У запыце сказана, што ён хоча «вырашыць заданне на выяве», таму, верагодна, чакаецца рашэнне задання 115. Заданне 116 больш падобнае да інструкцыі знайсці інтэрактыўнае заданне, якое немагчыма выканаць без спасылкі. Думаю, лепш засяродзіцца на заданні 115 і проста адзначыць, што 116 не з’яўляецца пісьмовым практыкаваннем. Я пачну адказ непасрэдна, не просячы ўдакладненняў.
Праверка беларускіх напісанняў
Я правяраю беларускія напісанні некаторых рускіх слоў. Напрыклад, ці перакладаецца рускае «контрреволюция» як «контррэвалюцыя» па-беларуску? Google паказвае «антысавецкая контррэвалюцыя», што дазваляе меркаваць пра ролю кораня або націску. Акрамя таго, «контролер» — гэта «кантралёр», «контроль» — «кантроль», а «контраст» — «кантраст». Мне таксама цікава, ці захоўваецца «контр-» у іншых выпадках, напрыклад у «кантрідэя», з улікам правілаў напісання іншамоўных слоў.
Кароткі адказ:
Спадылба, заіканне, разыграць, суперінтэлект, перайсці,
праінфармаваць, паіменна, міжінстытуцкі, заінтрыгаваць,
кантрідэя, адымаць, праілюстраваць, прыйсці.
Словазлучэнні: заінтрыгаваць чытача, праілюстраваць правіла.
Як разважаць:
Пасля прыставак, якія заканчваюцца на зычны,
ізвычайна пераходзіць уы:- раз- + іграць → разыграць;
- ад- + імаць → адымаць;
- з-пад ілба → спадылба.
Пасля прыставак, якія заканчваюцца на галосны, захоўваецца
і:- заіканне;
- праінфармаваць;
- паіменна;
- заінтрыгаваць;
- праілюстраваць.
У словах з часткамі
між-,супер-,кантр-захоўваеццаі:- міжінстытуцкі;
- суперінтэлект;
- кантрідэя.
У вытворных ад слова ісці пішацца
й:- перайсці;
- прыйсці.
Праверка словазлучэнняў: заінтрыгаваць каго? чытача; праілюстраваць што? правіла.